Sau khi chia sẻ bài viết về văn hóa cà phê Pháp, một số người có hỏi Thái balo cà phê Pháp thì khác Ý ở điểm gì. Vậy nên tôi viết bài này để chia sẻ những hiểu biết của mình về văn hóa cà phê tại Ý, dựa trên những trải nghiệm cá nhân và kiến thức tích góp được qua những lần du lịch trải nghiệm qua Ý.
Điểm đầu tiên mà tôi phải nhấn mạnh, đó là nước Ý nổi tiếng về cà phê nhưng không phải là quốc gia trồng và sản xuất hạt cà phê. Người Ý nhập khẩu hạt cà phê từ nơi khác rồi sau đó, bằng những công nghệ chế biến tinh xảo của mình, đã tạo ra những loại thức uống cà phê ngon. Và rồi, cộng thêm cả thói quen uống cà phê trong cuộc sống hàng ngày, nước Ý đã tạo ra một thương hiệu văn hóa cà phê của riêng mình, rất khác nước Pháp láng giềng.
Để bắt đầu cuộc khám phá văn hóa cà phê Italia ngày nay, tôi luôn quay ngược chiều kim đồng hồ lịch sử để tìm hiểu nó. Các chuyên gia sử học đều thống nhất rằng hạt cà phê có nguồn gốc từ khu vực địa lý bán đảo Ảrập, đặc biệt là quốc gia Yemen ngày nay. Qua nhiều giai đoạn giao thoa văn hóa và thương mại giữa bán đảo này với những nền văn minh ven rìa Địa Trung Hải, hạt cà phê và loại thức uống được chế biến từ hạt này được lưu truyền rồi du nhập vào Trung Đông và Nam Âu. Tuy nhiên, trong suốt giai đoạn này, cho đến thế kỷ XV, người ta vẫn chưa có khái niệm cụ thể để gọi loại hạt “chống buồn ngủ” này là hạt cà phê. Tất cả chỉ bắt đầu vào giai đoạn thế kỷ XVI-XVII, cà phê với vai trò là thức uống, được du nhập một cách cụ thể vào các nước Châu Âu, đặc biệt là ở Ý, Pháp, Anh Quốc, Đức và Hà Lan.
Đối với riêng nước Ý, vương quốc Venice là thành phố đầu tiên du nhập hạt cà phê và thức uống cà phê. Vậy tại sao lại là Venice mà không phải là các vùng khác của quốc gia hình chiếc ủng? Đó là bởi vì Venice lúc bấy giờ đang đạt đến đỉnh cao về thương mại đường biển, có thể nói là mạnh nhất Châu Âu thời bấy giờ. Venice với vai trò độc quyền thương mại với khối Trung Đông đã giao dịch với nhiều thương gia đến từ đế chế Ottoman và nhờ đó đã du nhập hạt cà phê từ đế chế này. Chính vì thế, có thể nói nước Ý du nhập hạt cà phê sớm hơn nước Pháp khoảng 100 năm. Bởi vì ngay từ năm 1570, sổ sách đã kể rằng có một vị thầy thuốc tên là Prospero Alpini của Venice khám phá ra chức năng y học của hạt cà phê. Trong khi đó, nước Pháp phải chờ đến khi vị vua Louis XIV trị vì vào thế kỷ XVII mới được “nếm” vị cà phê do sứ giả của đế chế Ottoman mang đến.
Từ Venice, thói quen tiêu thụ cà phê đã được lan rộng trên khắp lãnh thổ Italia: Roma, Torino, Padova, Napoli… Ngay từ cuối thế kỷ XVII, người Ý, đặc biệt là người dân ở thành phố Napoli đã sáng chế ra một loại công cụ làm thức uống cà phê bằng kim loại để có thể uống tại nhà. Và thế là truyền thống uống cà phê sau mỗi bữa ăn chính đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Ý. Loại công cụ pha cà phê ở Napoli trong một thời gian dài vẫn là phương thức số một trong mỗi gia đình Ý. Thế rồi vào đầu thế kỷ XX, vào những năm 1930, loại công cụ Moka Express, cái mà người Ý gọi là macchinetta ra đời thay thế hoàn toàn công cụ trước đó và trở thành một công cụ được sử dụng phổ biến ở toàn Châu Âu. Có thể nói rằng trong mỗi gia đình Ý ngày nay, không có có thể phát hiện ra một hoặc hai công cụ làm cà phê Moka Express
Qua dòng thời gian, người Ý đã sáng chế ra nhiều công thức pha chế thức uống cà phê dựa trên hạt cà phê. Thế rồi những cái tên như Espresso, Cappuccino, Macchiato, Ristretto, Corretto ra đời. Ngày nay, nói đến nước Ý là nói đến quốc gia có công nghệ chế biến thức uống cà phê tuyệt đỉnh nhất thế giới. Các bạn thấy đấy, những loại máy làm cà phê nổi tiếng nhất thế giới, hầu như đều có xuất xứ từ Ý.
Còn nhớ quảng cáo của nam tài tử George Clooney với hãng cà phê Nespresso chứ?
Và chưa hết đâu, để quảng bá một cách hiệu quả thương hiệu cà phê Italia ra thế giới, các doanh nghiệp hàng đầu của Ý đã không ngừng tạo ra sự liên quan mang tính ẩn dụ giữa độ ngon của cà phê và độ “ngon” của phụ nữ. Tóm lại, thông điệp của họ là cà phê Ý cũng ngon và sexy như phụ nữ Ý.
À còn nữa, bạn biết rằng nói đến đàn ông Ý là nói đến sự lãng mạn đúng không? Có một số quảng cáo cũng nhấn mạnh sự cuồng nhiệt trong tình yêu của người Ý với sự “cuồng nhiệt” trong hương vị của ly cà phê, một hương vị rất chi là nồng nàn và đậm đặc. Nói đến đây, để trả lời câu hỏi một số bạn về sự khác nhau giữa Ý và Pháp, tôi có thể nói rằng văn hóa cà phê Pháp thiên về không gian quán cà phê, còn ở Ý, cốt lõi nằm ở độ tao nhã của thức uống cà phê và công nghệ pha chế càphê.
Xong khoản lịch sử rồi nhé! Bây giờ sang đến phần văn hóa uống cà phê, người Ý thường có thói quen uống cà phê như thế nào? Theo những gì mà tôi luôn nhận thấy và những gì tôi bắt chiếc làm theo, một trải nghiệm uống cà phê thực thụ bên Ý phải được tiến hành ở quán cà phê hoặc quầy bar, chứ không phải ở nhà hay ở khách sạn. Và người ta uống trong tư thế đứng ngay ở quầy phục vụ và uống nhanh. Và người Ý có thể đến quầy bar uống cà phê 4-5 lần / ngày. Đây là điểm khác biệt thứ hai giữa văn hóa cà phê Ý và Pháp. Nếu như tại Pháp, người Pháp thường có thiên hướng gọi một ly cà phê để lấy cớ rồi ngồi một hồi lâu để hàn huyên đủ thứ chuyện. Thì bên Ý, họ uống cà phê rất nhanh ngay tại quầy bar rồi kết thúc và đi ngay. Như vậy, cà phê là đầu câu chuyện trong văn hóa Pháp.
Còn tại Ý, cà phê là một khoảnh khắc chỉ vài giây, một khoảnh khắc thưởng thức từng giọt cà phê thơm phức, và trong khoảnh khắc ấy, chỉ có người uống và ly cà phê, không có người thứ ba xen vào khoảnh khắc thưởng thức ấy. Tại Ý, nếu bạn muốn có một trải nghiệm uống cà phê đích thực, hãy sà vào những quán cà phê mà đang lúc nhúc người đang đứng ở quầy phục vụ. Bên Ý, việc một quán cà phê có diện tích nhỏ và không có chỗ ngồi là chuyện khá phổ biến. Bạn đừng cho rằng quán thiếu diện tích ấy là một quán kém chất lượng. Đơn giản vì người Ý có thói quen uống đứng và ra đi ngay chứ không ngồi xuống để tỉ tê đủ thứ. Vì vậy, nếu như bạn muốn tìm một chỗ để ngồi, một khả năng lớn xảy ra là giá thành hóa đơn mà bạn thanh toán sẽ cao hơn so với việc chỉ uống cà phê đứng ở quầy. Những người không biết luật văn hóa đặc thù này sẽ hiểu nhầm và cho rằng người Ý là bọn lừa đảo bắt chẹt khách nước ngoài và chém tiền cao hơn người Ý
Nhân tiện đây, cũng phải nói rằng người Ý có thiên hướng đến quầy cà phê để tiêu thụ cà phê chứ không mấy khi uống nó ở nhà hàng. Và trong tiếng Ý, cái nơi mà họ uống cà phê được gọi là bar. Một kiểu từ mượn mà có lẽ sẽ khiến cho không ít du khách quốc tế nhầm. Mặc dù tạm dịch là quầy bar nhưng kiểu quầy bar bên Ý không giống như những quầy bar mà chúng ta thường thấy bên UK hay bên Mỹ. Tại Ý, quầy bar rất hiếm khi phục vụ rượu mạnh mà chủ yếu là cà phê và các thức uống nhẹ khác (có ga hoặc không).
Điểm khác biệt thứ ba: bên Pháp thường thì bạn tiêu thụ xong cà phê thì mới thanh toán tiền, bên Ý bạn trả tiền trước rồi mới uống cà phê. Tại Ý, người phục vụ ở quầy sẽ kiêm luôn là người pha chế cà phê cho bạn và người Ý gọi anh ta là barista (một thể loại nửa bartender nửa pha chế cà phê) Mỗi khi tôi đến một quầy bar để gọi cà phê thì đều thấy những anh chàng barista này là những nghệ nhân pha chế cà phê rất chuyên nghiệp.
Có lẽ mỗi người trong số họ đều có cách pha chế riêng của mình, tùy thuộc vào nhiệt độ nước sôi, độ nén của máy, độ hơi nước, rồi các đánh bọt, cách quấy... Nói đến đây, tôi tin rằng nước Ý ngày nay đang sở hữu ba loại nghệ nhân trong văn hóa ẩm thực của họ: một nghệ nhân làm bánh Pizza, một nghệ nhân làm mỳ, và một nghệ nhân pha chế cà phê.
Còn có một số thói quen rất Italia nữa mà tôi nhận ra. Ví dụ như có rất nhiều người Ý có thói quen ra ngoài quầy bar kế bên văn phòng làm một ly cà phê như một dạng nghỉ giải lao ngay trong giờ làm việc. Đây là một điều mà không chỉ riêng tôi mà còn khá nhiều người bạn từ các quốc gia Châu Âu láng giềng khác nhận ra. Và đối với những quốc gia nổi tiếng khắt khe trong kỷ luật làm việc như người Đức thì thói quen kiểu Ý này không cho thấy sự chuyên nghiệp chút nào. Nhưng đối với người Ý, đó là chuyện bình thường.
Ở quốc gia hình chiếc ủng này, khi bạn chỉ gọi đơn thuần: “làm ơn cho tôi một ly cà phê”, theo lẽ tự nhiên bên Ý, người ta sẽ mang cho bạn một ly cà phê đậm đặc espresso. Khỏi cần phải nói: “cho tôi một ly espresso” làm gì cho mệt bởi với người Ý, một ly cà phê thông thường đồng nghĩa với một ly espresso. Vì thế, nếu bạn muốn gọi những dòng cà phê khác thì cần phải nói đích xác tên của nó ra. Dưới đây là 5 loại cà phê mà tôi đã từng thử qua. Còn tôi không dám đến nói đến những loại khác vì nghe nói trên đất Ý có đến hơn 50 công thức pha chế cà phê khác nhau, tùy thuộc vào loại hương liệu mà người ta bổ sung vào.
Ristretto: phiên bản gần nhất của espresso nhưng số lượng ít hơn, đậm đặc hơn nhiều. Loại này cũng được phục vụ trong một chiếc ly bé tí teo, có lẽ nhỏ bằng một quả mận.
Caffè Lungo: về mặt cơ bản là loại cà phê espresso nhưng số lượng nhiều hơn do được pha nhạt đi với nước lọc. Hoặc người ta sẽ đưa cho bạn thêm một ly nước lọc để bạn tự pha nhạt theo ý muốn của mình.
Caffè Macchiato: trên cơ sở là espresso pha bổ sung thêm một thìa sữa được đánh thành bọt.
Cappuccin: trên cơ sở là 1/3 espresso + 1/3 sữa dạng chất lỏng + 1/3 sữa dưới dạng bọt kem và cho vào một ly lớn. Cuối cùng người ta rắc bột cacao lên. Loại này uống vào khá nặng bụng. Đó là lý do vì sao người Ý không bao giờ uống nó sau bữa ăn. Tôi bị dính phốt khi ăn nhà hàng ở Milan vào năm 2010 với một người bạn. Gọi đúng món này sau bữa ăn và bị cô bồi bàn nhắc khéo: “mặc dù cappuccino rất tuyệt nhưng quý khách nên chọn loại khác dễ tiêu hơn”. Một luật văn hóa nữa với cappuccino, người Ý thường chỉ uống nó trong lúc ăn bữa sáng bởi thức uống này chứa hàm lượng sữa cao.
Caffè Corretto: trên cơ sở là espresso sau đó bạn bổ sung thêm một lượng nhỏ rượu cồn. Loại rượu cồn mà tôi thấy phổ thông nhất là dòng brandy hoặc bailey. Lúc gọi đồ, có thể người ta sẽ nhỏ sẵn một vài giọt rượu cồn và ly cà phê, hoặc sẽ đem cho bạn một ly rượu cồn riêng để bạn pha chế tùy theo khẩu vị của mình.
Thái balo
.jpg)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét