Chỉ sau hơn 2 tiếng đồng hồ, tôi đáp đến nhà ga Granada, thủ phủ cuối cùng của người Hồi giáo trên đất Tây Ban Nha. Nếu như bạn hỏi tôi đâu là thành phần yêu thích nhất của tôi trên đất Tây Ban Nha, tôi sẽ không ngần ngại bầu chọn Granada. Đối với tôi, đây mới là nơi toát lên những gì tiêu biểu nhất của văn hóa Tây Ban Nha ngày nay, một chút gì đó phương Tây nhưng cũng một chút gì đó rất Ảrập. Nên nhớ rằng 10% dân số của thành phố Granada ngày nay mang trong mình dòng máu con lai từ Bắc Phi và Ảrập.
Khi người Hồi giáo xâm chiếm miền nam Tây Ban Nha và phân chia thành nhiều lãnh thổ, Gradana vẫn chỉ là một tiểu vương quốc nhỏ bé. Trong suốt giai đoạn từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XII, vương quốc này liên tiếp đổi chủ, chuyển giao qua nhiều triều đại từ Nayride, Almoravide, Almohade. Granada chỉ bắt đầu nắm vai trò quan trọng hơn bắt đầu từ thế kỷ XII. Đây cũng là giai đoạn mà cuộc giao tranh giữa quân đội Thiên Chúa giáo phía bắc và các tiểu vương quốc Hồi giáo phía nam bước vào thế giằng co. Lần lượt, từng cứ điểm Hồi giáo thất thủ trước những đợt tấn công hừng hực khí thế của quân đội Hồi giáo. Cho đến thế kỷ XIII, gần như 80% lãnh thổ của người Hồi giáo đã bị tái chiếm. Trong tình cảnh ấy, thành Granada được coi như nơi ẩn náu cuối cùng của cộng đồng Hồi giáo. Vương quốc Granada lúc này nằm dưới sự kiểm soát của triều đại Nasride, đã quyết định chơi bài ngoại giao khá khôn khéo: chủ động thỏa hiệp với liên minh các vương quốc Thiên Chúa giáo phía bắc thay vì đối đầu với họ. Các vị vua Nasride chấp nhận trở thành nước chư hầu để đổi lấy hòa bình, và hàng năm họ sẽ phải cống nộp cho các vị vua Thiên Chúa giáo phương bắc. Chính trong giai đoạn hòa bình này mà thành Granada có điều kiện phát triển về mọi mặt, đặc biệt là trong lĩnh vực văn hóa và kiến trúc.
Đặc biệt là vào thế kỷ XIV, dân số thành Granada tăng đột biến bởi đây là nơi duy nhất đón nhận những người Hồi giáo trốn chạy từ các vương quốc lân cận bị thất thủ trước quân đội Thiên Chúa giáo. Granada nhờ thế đã chiêu nạp được nhiều hiền tài, từ nhà quân sự đến chính trị, từ tiểu thương đến nghệ nhân. Nhưng một mình Granada thịnh vượng thì không thể làm nên mùa xuân. Hãy nhìn vào tổng quan mối quan hệ lúc bấy giờ giữa liên minh các vương quốc Thiên Chúa giáo phương bắc và lãnh thổ Hồi giáo phía nam. Ngoài Granada, hầu như tất cả các tiểu vương quốc Hồi giáo còn lại đều là những thành trì yếu ớt, giống như những chiếc đũa rời rạc bị người Tây Ban Nha bẻ gãy từng chiếc một. Một mình Granada không thể chống lại cả một Châu Âu đang hừng hực khí thế và đoàn kết một lòng chống lại người Hồi giáo phía nam Tây Ban Nha.
Thế rồi việc gì đến thì cũng phải đến. Hòa bình có thể đến với Granada trong vòng hai trăm năm nhưng kiểu gì thì nó cũng sẽ phải có hồi kết. Người Châu Âu vốn dĩ không ưa gì sự có mặt của Hồi giáo ngay trên lãnh thổ của họ. Liên minh các thế lực Thiên Chúa giáo đã phải đổ quá nhiều xương máu và đấu tranh không ngừng nghỉ để giành lại từng thửa đất. Vậy nên chẳng có lý do gì họ để sót một thành Granada đang sống dặt dẹo cả. Vào năm 1492, rất nhiều cánh quân từ rất nhiều nơi của Châu Âu cùng hội nhau “đánh hội đồng” thành Granada. Sau 10 năm phòng thủ kiên cường, cuối cùng người Hồi giáo đành phải chấp nhận quy hàng, đánh dầu chấm hết cho gần 800 năm ảnh hưởng Hồi giáo trên đất Tây Ban Nha. Cái tin tốt lành này được tuyên truyền rộng rãi trên khắp Châu Âu. Khắp nơi, tiếng chuông nhà thờ đồng loạt rung lên để ăn mừng chiến thắng. Tại mọi nẻo phố, người ta cùng nhau reo lên: “Yes! Quân Thiên Chúa giáo của chúng ta đã giành chiến thắng trước ké thù Hồi giáo. We are the champions!“.
Quay trở lại với chuyến viếng thăm Granada, lúc tôi đến đây từ Ronda thì cũng đã rơi vào cuối buổi chiều, không còn nhiều thời gian cho việc tham quan các di tích lịch sử. Vì thế, tôi quyết định dành buổi tối cho việc tản bộ trong khu phố Sacromonte, nơi được cho là có những show biểu diễn flamenco rất khác so với những nơi khác trên Tây Ban Nha. Tôi không phải là một chuyên gia am hiểu về dòng nghệ thuật này nhưng theo tôi được biết, điệu nhảy flamenco có một số đặc thù vùng miền, và vì thế đôi khi có tên gọi khác nhau. Tôi đã từng nghe đến những cái tên như buleria, cũng là một kiểu flamenco. Còn ở Granada, người ta có trường phái Zambra.
Ấn tượng đầu tiên khi tôi đặt chân đến khu phố này là một loạt các căn nhà đào sâu trong vách núi, một nét kiến trúc hơi lạc lõng so với tổng quan của thành phố Granada. Sau này, khi tôi khám phá vùng Cappadocia của Thổ Nhĩ Kỳ thì thấy rằng còn có nhiều nơi trên thế giới vẫn còn tồn tại trường phái xây nhà trong vách núi như thế này.
Và một điểm chung khá phổ biến giữa chúng, đó là nhu cầu xây trong vách núi để tránh xa một mối hiểm họa nào đó. Đối với người dân vùng Cappadocia, đó là mối hiểm nguy từ những đợt tấn công cướp bóc. Còn đối với khu phố Sacromonte, những ngôi nhà trong hốc đá này dành cho cộng đồng người Hồi giáo hoặc Do Thái, rủ nhau đến đây để tránh xa sự truy lùng cũng như phân biệt chủng tộc của chính quyền Tây Ban Nha theo Thiên Chúa giáo. Việc sống chui lủi ở đây được hình thành qua dòng thời gian, đặc biệt là từ thế kỷ XV khi mà Tây Ban Nha đã tiêu diệt xong tất cả các vương quốc Hồi giáo và cho trục xuất một cách có hệ thống tất cả cộng đồng người dân Ảrập ở đây.
Ngày nay, đa phần những ngôi nhà ở đây không còn ai ở nữa và rất nhiều trong số đó được trùng tu và chuyển hóa thành hộp đêm hoặc câu lạc bộ biểu diễn flamenco, theo dòng Zambra mà tôi dự kiến xem tối nay. Nếu như phải chỉ ra điểm khác biệt giữa flamenco của Granada và của Sevilla, thì phải nói rằng tính chất Ảrập ở Granada rõ nét hơn.
Có lẽ bởi vì khi hai cộng đồng Zigan và Ảrập chung sống với nhau tại khu phố Sacromonte này, âm hưởng của cả hai hòa quyện vào nhau. Trong số rất nhiều quán biểu diễn flamenco ở đây, tôi chọn La Rocio. Thực ra tôi không chọn nó bởi vì người biểu diễn giỏi hơn nơi khác. Với người không chuyên sâu như tôi thì chưa chắc đã tìm ra được điểm nổi bật của nó về mặt chuyên môn.
Nhưng cái tôi thích của La Rocio là vì tất cả các vũ công ở đây đều là thành viên của một gia đình. Họ học flamenco từ khi còn mới tập tẹ biết đi. Điều tiếp theo khiến tôi chọn La Rocio là vì cách bài trí rất thông minh của nơi đây.
Thật vậy, một không gian hình ống rất dài với dọc hai bên vách tường là hai hàng ghế dành cho khán giả. Phía cuối một đầu là nơi nhạc công biểu diễn, và các vũ công sẽ trượt dọc theo hình ống này và nhờ thế hầu như khán giả nào cũng có thể nhìn thấy họ ở vị trí cận cảnh. Tôi đã có một giấc ngủ ngon trong đêm đầu tiên tại Granada, tràn đầy flamenco.
NGÀY 4: GRANADA
Granada xứng đáng được dành nhiều hơn là một ngày nhưng thú thật là vì gặp hạn chế về thời gian nên tất cả những gì đáng xem nhất được gộp vào hết trong ngày hôm nay. Tôi sắp xếp tham quan ngay địa danh số một của Granada: quần thể Alhambra. Với sự chuẩn bị khá kỹ càng nhờ việc đọc tham khảo các quyển cẩm nang du lịch, tôi đặt mua vé vào cửa từ trước đó 2 ngày để tránh trường hợp phải xếp hàng mốc mỏ trước cửa. Nên nhớ rằng với lượng khách đến vài triệu người một năm, ban quản lý di tích ở đây chỉ cho bán khoảng 2000 vé một ngày với ba khung giờ sáng / chiều / tối. Đại đa số các tấm vé đều được đặt trong khuôn khổ tour du lịch do các hãng lữ hành đảm nhận. Tóm lại, để tránh gặp phiền toái, tôi đặt vé trước qua mạng rồi ngay trước hôm tham quan thì chạy ra văn phòng du lịch của thành phố để rút vé. Quần thể cung điện Alhambra là một trong số hiếm công trình kiến trúc mà tôi phải mất cả buổi sáng để chiêm ngưỡng. Đơn giản vì nó quá đẹp và quá phong phú. Để có được một chuyến viếng thăm ý nghĩa nhất, tôi không quên mang bên mình hai cuốn cẩm nang du lịch đã có sẵn những lời giải thích rất tỉ mỉ các hạng mục.
Tọa lạc trên một ngọn đồi ở độ cao trên 800m, Alhambra thực sự là một thị trấn nhỏ trong lòng thành phố Granada. Thật vậy, quy mô của nó có thể bằng 1/6 diện tích của cả thành phố. Cái tên Alhambra có nguồn gốc từ tiếng Ảrập có nghĩa là “lâu đài đỏ”. Có cái tên như vậy vì khi hoàng hôn buông xuống, những tia nắng cuối cùng rọi lên bề mặt tường cung điện và tạo nên một màu ửng hồng huyền ảo. Alhambra là một trong những cung điện Ảrập quy mô nhất thế giới và vẫn còn giữ được dáng vẻ gốc. Tất cả những họa tiết điêu khắc tinh xảo, những khoảnh vườn rồi cách bài trí đài phun nước đã tạo nên một thiên đường hạ giới, một nơi mà kinh Koran của người Hồi giáo vẫn thường nhắc tới. Đáng ngạc nhiên thay, sự tinh xảo và hoành tráng của Alhambra lại có gì đó tương phản với bối cảnh u sầu và kiệt quệ của những vị vua Hồi giáo đã tạo ra nó. Thật vậy, giai đoạn những thế kỷ XIII-XV có thể được coi là thời kỳ suy thoái về mặt chính trị và quân sự đối với người Ảrập trên đất Tây Ban Nha. Họ mất rất nhiều đất, rồi còn phải cống nộp của cải để giữ lấy hòa bình. Két bạc nhà nước cạn kiệt đã không cho phép các vị vua Nasride vung tay quá trán để mua những vật liệu xây dựng xa xỉ xây dựng Alhambra. Chính vì thế, đại đa số những vật liệu trong quần thể cung điện đều chỉ là những thứ có chi phí thấp và sẵn có như: gạch nung, vữa, thạch cao. Hầu như không có nhiều chi tiết dát vàng xa hoa hay những chiếc cột bằng đá cẩm thạch, những điều mà ta vẫn thường thấy ở các cung điện hoàng gia. Ấy thế mà chỉ với những vật liệu tầm thường ấy, các thợ nề thợ bả và thợ thủ công vẫn biết cách tạo ra quần thể cung điện Alhambra rất hoành tráng, đủ để bất cứ du khách nào đến đây cũng phải trầm trồ. Và đó chính là điểm nổi bật nhất của Alhambra.
Vì nằm ở vị trí bao quát cả thành phố Granada, có nhiều con đường hướng tới Alhambra. Tôi chọn con đường mòn đi dọc theo sườn đồi và qua một khu rừng và tiếp cận cổng hậu của Alhambra.
Về mặt tổng quan, quần thể Alhambra có hai chức năng: cung điện dành cho vua chúa ở và hệ thống phòng thủ mang tính chất quân sự. Phần tường thành bao bọc và hệ thống các tháp canh của Alhambra được gọi là Alcazaba. Ngày nay, hệ thống tường thành vẫn được giữ nguyên và có thể nhìn thấy từ xa.
Để đảm bảo hệ thống phòng thủ hoạt động hiệu quả, Alhambra cần phải có một lực lượng quân lính túc trực thường xuyên. Vì thế, ngay trong khuôn viên của tường thành đã có cả một khu được dành riêng cho trại lính ở và huấn luyện, bao gồm cả nhà bếp, nhà tắm… Ngày nay, hệ thống nhà cửa này không còn nhưng vẫn sót lại nền móng. Vào thời kỳ Trung Cổ, khu vực này có thể được coi như một thị trấn nhỏ chỉ dành cho binh lính.
Tọa lạc trên một ngọn đồi cao đến 800m so với mực nước biển, thành Alhambra là một trong những thành trì khó chiếm nhất Tây Ban Nha thời bấy giờ. Vì thế, khi mà Granada là thành trì cuối cùng còn sót lại vào cuối thế kỷ XV, liên minh quân đội Thiên Chúa giáo phương bắc không dám tấn công trực diện vì sợ hao tổn binh mã. Họ cho dựng doanh trại và thậm chí còn thành lập luôn cả thị trấn Santa Fe cách đó không xa, với ý đồ chiến tranh lâu dài. Họ cô lập hoàn toàn thành Granada, cắt các nguồn tiếp tế lương thực xung quanh. Và cuối cùng, thành Granada thất thủ vào năm 1492.
Quần thể cung điện dành cho vua chúa bao gồm rất nhiều công trình lớn nhỏ. Trong số này, nổi bật nhất chính là khu vực của triều đại Nasride với ba sảnh chính: Mexuar, Comares và Leones. Từ những ngày đầu tiên trên đất Andalucia, tôi đã không ngừng nhắc đến dòng nghệ thuật mudéjar, một phong cách nghệ thuật mang âm hưởng Ảrập. Khi đặt chân đến Alhambra, tôi tin rằng nét kiến trúc ở đây là biểu tượng cho dòng nghệ thuật ấy. Alhambra giống như một tấm gương mẫu mực về đỉnh cao của nghệ thuật trang trí, để rồi tất cả các công trình khác ở Tây Ban Nha phải noi theo. Nói đến kiến trúc ở đây, không thể không nói đến những họa tiết cực kỳ chi tiết. Những tấm gạch men ốp lên tường với những môtíp hình học, rồi những họa tiết có đủ các hình thù cây hoa lá cành, tất cả đều mang âm hưởng Hồi giáo.
Cổng vào khu vực này bắt đầu từ sảnh Mexuar, được cho là nơi vua thiết triều và cùng bàn bạc với các quan thần về công việc chính của vương quốc. Đây cũng là nơi vua lập các phiên tòa xét xử, cầm cân nẩy mực. Có được kết luận này vì các nhà sử học nhìn thấy ở một góc tường có ghi: “ Đừng sợ tìm đến công lý bởi đây là nơi nhà người tìm thấy nó”. Theo những quy chuẩn của đạo Hồi, người ta cấm kỵ việc miêu tả chân dung người hoặc vẽ hình động vật trong nghệ thuật trang trí.
Vì thế, tất cả họa tiết trang trí trên bề mặt tường đều lặp đi lặp lại dưới dạng các hình khối toán học hoặc là bằng chữ tượng hình Ảrập. Để tạo ra những tác phẩm điều khắc trên bề mặt một cách phức tạp và chi tiết, vật liệu dược sử dụng phổ biến là loại đá giả cẩm thạch, rất xốp và cho phép các thợ thủ công có thể đẽo gọt bằng dao.
Tại bất cứ sảnh nào, luôn xuất hiện ba loại vật liệu chính dùng cho việc xây dựng và trang trí: gỗ, thạch cao và đá giả cẩm thạch. Cả ba vật liệu này đều có điểm chung là có bề mặt dễ đẽo gọt để phục vụ cho điêu khắc. Theo quan niệm của người Ảrập tại thành Granada, những gì đến từ trái đất này chỉ là tạm thời, đặc biệt là những gì được nhào nặn từ bàn tay con người. Không có gì là vĩnh cửu, cho dù là mạng sống con người hay các công trình kiến trúc. Vì thế, những gì được tạo ra bây giờ hoàn toàn có thể thay đổi và bị thay thế trong tương lai. Vậy thì việc gì phải xây thứ gì đó quá kiên cố bằng đá? Cứ gỗ, thạch cao và cẩm thạch mà chiến thôi. Chưa có tài liệu nào thống kê cụ thể số lần các hạng mục công trình của Alhambra bị phá đi rồi xây lại mới mỗi khi ngai vàng được truyền từ vua này sang vua khác. Nhưng chắc hẳn cũng kha khá.
Đang chìm trong bóng tối của sảnh Mexuar, ánh sáng bất ngờ choáng ngợp khi tôi vào đến sảnh Patio del Cuarto Dorado. Nằm chính giữa sảnh này là một đài phun nước tĩnh lặng, được bao bọc xung quảnh bởi những cột chống được điêu khắc tinh xảo bằng vật liệu đá cẩm thạch giả và muqarnas, một kỹ thuật điêu khắc tạo ra những hình khối giống như nhũ đá trong các hang động. Tại sao lại có kiểu trang trí như vậy? Nó có nguồn gốc từ một truyền thuyết Hồi giáo. Truyện kể rằng thánh Mohamed, ông tổ sáng lập ra đạo Hồi, trên đường khởi binh từ Mecca đánh thành Medina, đã ẩn náu trong một hang động. Ánh sáng rọi vào nhũ đá giống như ánh sáng dẫn đường chỉ lối cho ông hạ được thành Medina và khẳng định vị thế của Hồi giáo.
Từ sảnh Mexuar, tôi chuyển sang cung điện Comares, trước kia là nơi ở chính của các vị vua Hồi giáo cũng gia đình của họ. Đây là khu vực rộng lớn nhất trong số tất cả các hạng mục công trình của quần thể hoàng cung Nasride. Rất nhiều gian phòng được trang bị bể bơi nhỏ và đài phun nước, giúp họ giải nhiệt trong những ngày hè nắng nóng.
Tất cả trần nhà đều được chạm khắc với những họa tiết trang trí bằng tiếng Ảrập. Gian phòng nào cũng có cửa sổ và cột vòm nhìn hướng ra phía ngoài, một hàm ý tượng trưng cho việc vua Hồi giáo trong phòng ngủ cũng có thể quan sát được toàn bộ kinh thành từ trên cao.
Có thể thấy trên tất cả các bề mặt tường, không có bất cứ họa tiết trang trí nào thể hiện hình mặt người hay thú vật chim chóc. Người Hồi giáo quan niệm rằng con người không thể tạo ra những thứ đến từ thiên nhiên mà ngược lại. Họ sẽ không thể hiện một cách trực tiếp biểu tượng sống mà gián tiếp qua các môtíp hoàn toàn mang tính ẩn dụ. Ví dụ: nếu họa tiết trang trí là hình cây có dáng vẻ quả dứa, đó là tượng trưng cho lòng hiếu khách, môtíp hình vỏ sò thì tượng trưng cho sự dồi dào của sức sống hoặc sự phì nhiêu, những ngôi sao biểu trưng cho vũ trụ…
Theo thống kê, có đến 10.000 mô típ biểu tượng như vậy trong quần thể Alhambra. Chỉ có khoảng 10% trong số đó là liên quan đến thông điệp của kinh Coran, số còn lại là những vần thơ hoặc chỉ đơn thuần là những lời khuyên mang tính triết học, đại loại như “hãy ngắn gọn và rời đi trong im lặng”. Chẳng hiểu mô tê gì!
Sảnh Patio de los Arrayanes, với biệt danh “sảnh cây sim”. Có biệt danh này là vì những bụi cây sim bao bọc xung quanh bồn nước trong vắt ở chính giữa.
Sảnh Salon de Embajadore, tọa lạc trong tòa tháp cao 45m. Bất cứ du khách nào vào đây cũng sẽ phải ngẩng cổ lên chiêm ngưỡng trần nhà được điêu khắc thành những vì sao. Chúng ta có cảm giác như đang nhìn vào vũ trụ mênh mông. Để cho bạn một con số nhé, cái trần nhà này thực tế giống như một trò chơi xếp hình puzzle.
Để có được quần thể những vì sao như trên, các thợ thủ công Ảrập cần phải xếp 8017 miếng gỗ khác nhau thì mới tạo ra bức tranh này! Người Ảrập thể hiện sự ưu việt của họ trong môn toán học để tính toán những chi tiết chính xác đến từng milimét. Cũng cần phải bổ sung thêm một chi tiết: vào thời Trung Cổ, người Ảrập tại khối các nước Hồi giáo tỏ ra vượt trội hơn hẳn so với người Châu Âu trên lĩnh vực khoa học, đặc biệt là trong toán học và y học.
Sảnh Salon de Embajadore là nơi vua tiếp đón các đại sứ từ nơi khác đến. Đây cũng là nơi có ngai vàng của nhà vua. Theo lịch sử, nhà thám hiểm đại dương huyền thoại Christopher Columbus đã gặp gỡ vua Tây Ban Nha ở đây để thuyết phục xin tiền viện trợ cho chuyến đi đầu tiên của mình.
Hạng mục cuối cùng của quần thể cung điện Nasride là Palacio de los Leones. Đây được coi là khu vực dành cho cung tần mỹ nữ của nhà vua. Ở giữa sảnh là một đài phun nước được trang trí bởi tượng của những con sư tử. Có lẽ cần phải đọc quyển cẩm nang một chút để hiểu hàm ý ẩn dụ của cách bài trí này. Đài phun nước này có tổng cộng 12 con sư tử bằng đá cẩm thạch.
Cung điện tượng trưng cho thiên đàng theo quan niệm Hồi giáo. Còn bốn đường dẫn nước vào đến đài phun nước ở giữa tượng trưng cho bốn con sông huyền thoại chỉ có ở thiên đàng. Có thể thấy rằng rất nhiều quy chuẩn của kinh Coran trong đạo Hồi được cụ thể hóa qua nghệ thuật điêu khắc và trang trí của cung điện. Chỉ cần để ý đôi chút, có thể nhận thấy dòng chữ bằng tiếng Ảrập được điêu khắc ở khắp nơi. Đặc biệt là khẩu hiệu: “Thượng đế là người chiến thắng duy nhất”, được tìm thấy ở bất cứ chỗ nào trong quần thể Alhambra này.
Và bốn bề xung quanh là cả một quần thể hàng trăm cột đỡ. Theo các chuyên gia phân tích nghệ thuật, có thể là nhà vua Hồi giáo ở Granada cho thiết kế những chiếc cột này như một phép ẩn dụ ám chỉ khu rừng cây cọ đặc trưng ở Trung Đông. Liệu có phải chăng, vị vua ấy muốn thể hiện nỗi nhớ nhà hoặc sự tôn kính dành cho quê hương tổ tiên Ảrập của ông ở đất Trung Đông?
Thoát ra khỏi quần thể hoàng cung Nasride, tôi vào khu vườn Partal. Ngự trị ngay ở giữa khu vườn này là tòa tháp Torre de las Damas, được xây dựng vào thế kỷ XIV. Đi men theo tường thành, tôi tiếp cận khu vườn thượng uyển Generalife, cung điện mùa hè của các vị vua Hồi giáo.
Chủ đề chính ở đây là nước và cây với rất nhiều khóm hoa và bụi cây phổ biến của vùng bao gồm: cây xi, cây cam, cây bách và hoa hồng. Hai yếu tố này được người Ảrập sử dụng một cách rất nhuần nhuyễn, tạo ra một quần thể kiến trúc rất hài hòa.
Đặt chân đến đây rồi, tôi với thấu hiểu tầm quan trọng của thiên nhiên trong cách thiết kế kiến trúc nơi ở của người Ảrập. Đối với họ, chỉ cung điện thôi thì chưa đủ mà cần phải có một màu xanh của thiên nhiên. Mặc dù rõ ràng cái thứ thiên nhiên mà họ làm ra ở đây hoàn toàn được nhào nặn bởi bàn tay con người. Nhưng đâu đó trong thâm tâm du khách, họ vẫn cảm giác như lạc vào cõi thiên nhiên thật, một cõi thiên đàng đúng theo những vần thơ của kinh Coran.
Vườn hoa là một yếu tố cực kỳ phổ biến và quan trọng trong kiến trúc Hồi giáo. Người Hồi giáo quan niệm rằng sau khi con người ta chết đi, cuộc sống ở thế giới bên kia được coi như là một cõi hư vô nơi chỉ có vườn hoa cây cảnh. Ý tưởng này được cụ thể hóa rất rõ bằng sự hiện diện của cây và hoa, rồi thì vườn hoa, đài phun nước. Vườn thượng uyển Generalife là ví dụ rõ ràng nhất.
Nếu như những vị vua Thiên Chúa giáo không phá hủy quần thể Alhambra, đó đơn giản là bởi vì kiến trúc ở đây quá đỗi tuyệt hảo và kể cả một người tàn bạo nhất cũng không nỡ lòng nào phá hủy nó. Các vị vua Tây Ban Nha không phải là những kẻ chỉ biết chém giết và mù tịt văn hóa. Trái lại, họ là những con người yêu nghệ thuật và sẵn sàng đứng ra bảo hộ cho cái đẹp. Chẳng vì thế mà ngay sau khi tái chiếm được hết lãnh thổ từ người Hồi giáo, họ trọng dụng những nghệ nhân và thợ thủ công đã từng phục vụ xây cung điện, để rồi trao cho họ cơ hội tạo ra những cung điện mới dành cho hoàng gia và giới quý tộc Tây Ban Nha. Và chẳng vì thế mà một trường phái kiến trúc pha tạp Tây Ban Nha – Hồi giáo mới đã ra đời: dòng kiến trúc mudéjar (tìm hiểu thêm ở đây).
Thái balo
.jpg)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét