Đảo Bali chiếm một vị trí quan trọng trong ký ức du lịch của tôi bởi nó là một điểm mốc lịch sử đánh dấu hồi kết cho chuyến đi du học nhiều năm trên đất Pháp (2003-2011). Còn nhớ lại khoảnh khắc tràn đầy cảm xúc khi tôi bật khóc như một đứa trẻ tại sân bay Charles de Gaule (Paris) vào ngày 29/09/2011. Ẩn chứa sau những giọt lệ ấy là một tâm trạng pha trộn giữa niềm vui và nỗi buồn. Buồn vì sẽ phải rời xa một quốc gia mà tôi đã từng coi như quê hương thứ hai của mình với biết bao kỷ niệm đẹp. Vui vì sau những năm tháng dài đằng đẵng xa quê hương, cuối cùng tôi cũng đã trở về với mái nhà xưa, với gia đình, gặp lại những người bạn thân tuổi học trò. Giữa Việt Nam và nước Pháp, biểu tượng của hai nền văn hoá hoàn toàn khác nhau, là một chuyến bay chỉ kéo dài vỏn vẹn 12 tiếng. Liệu đó có phải là một cây cầu quá ngắn để chuyển giao từ một giai đoạn của cuộc đời sang một giai đoạn khác? Có thể lắm. Bạn hãy nghĩ mà xem, một người sống đến tận 8 năm ở nước ngoài, đã quá quen với lối sống và tư tưởng suy nghĩ phương Tây. Giờ đây về nước thì sẽ phải tìm cách thích nghi lại với môi trường cũ mà không biết sẽ phải mất bao nhiêu thời gian, tóm lại là phải bắt đầu lại từ đầu. Thế nên chuyến bay 12 tiếng về nước có thể sẽ gây một cú sốc văn hoá quá lớn mà tôi e rằng bản thân mình khó có thể chịu đựng được. Tôi đã suy nghĩ rất nhiều trong việc tìm phương pháp để “giảm sốc”. Và câu trả lời chính là đảo Bali. Các bạn sẽ hỏi tôi tại sao là hòn đảo này? Dưới đây là câu trả lời.
Thay vì phải chịu một sức ép tâm lý nặng nề trong vòng 12 tiếng, tôi muốn “câu giờ”, kéo giài thời gian đó thành 2 tuần. Đều đó đồng nghĩa với việc tôi không bay thẳng từ Pháp về Việt Nam mà lại bay quá giang qua một quốc gia thứ ba rồi tiện thể du lịch bụi ở đó luôn. Tuy nhiên, tôi không chọn quốc gia thứ ba này một cách vu vơ. Nếu được chọn, tôi muốn đó là một quốc gia trung gian trên khía cạnh văn hoá, một cái gì đó rất Châu Á, na ná giống Việt Nam. Một bước đệm tâm lý giúp tôi có thể cảm thấy sẵn sàng hơn khi đáp đến sân bạy Nội Bài. Và câu trả lời chính là một quốc gia Châu Á nằm trong khu vực Đông Nam Á. Vậy tại sao là đảo Bali mà không phải là những quốc gia khác như Thái Lan, Malaysia hay Singapore? Có hai lý do giải thích cho sự lựa chọn của tôi. Thứ nhất là về mặt đường bay. Tôi nằm trong số ít những hành khách may mắn biết được sự tồn tại của chuyến bay hàng không siêu rẻ của hãng Air Asia có phục vụ chuyến bay từ Paris đến Kuala Lumpur (Malaysia). Chuyến bay giá siêu rẻ ấy (chỉ có 250 usd một chiều!) có lẽ là chuyến bay cuối cùng được hãng hàng không này khai thác bởi ngay sau năm 2011 thì Air Asia quyết định xoá sổ tuyến bay quốc tế này. Tôi đã đặt tấm vé này từ 8 tháng trước đó! Lý do thứ hai là đảo Bali có một cái gì đó khiến tôi cảm thấy đáng để ưu tiên hơn. Nếu nghĩ xa hơn sau này mà từ Việt Nam có dịp đi du lịch bụi đây đó, Thái Lan hay Malaysia thì nằm ngay liền kề nên sẽ dễ tìm được những chuyến máy bay giá rẻ. Ngược lại, đảo Bali không có được ưu thế đó nên giá vé máy bay sẽ cực đắt thế nên nếu có điều kiện thì tốt nhất là cứ chiến quốc gia nào khó nhằn nhất. Lý do cuối cùng khiến tôi chọn đảo Bali là nhờ ảnh hưởng của bộ phim Hollywood “Eat Pray Love" do Julia Robert đóng. Những khung cảnh như thiên đường trong bộ phim đó khiến tôi bị mê hoặc. Và thế là hành trình khám phá Bali được hình thành.
Trước khi nghĩ đến việc sẽ khám phá hòn đảo này, hiểu biết của tôi về đất nước Indonesia không nhiều. Những kiến thức sơ bộ mà tôi sở hữu được chỉ là hình ảnh của một quốc gia đông tín đồ hồi giáo nhất thế giới. Nhưng tôi đã đi hết từ bất ngờ này đến bất ngờ khác trong quá trình tìm hiểu nghiên cứu về đảo Bali, một nơi thừa hưởng nét văn hoá đạo Hindu đến từ Ấn Độ. Có thể nói, đây là một trường hợp ngoại lệ nằm trong lòng một quốc gia hồi giáo. Được mệnh danh là “hòn đảo của những vị thần”, Bali mặc dù là một trong những hòn đảo nhỏ nhất của Indonesia nhưng lại là khu vực hút khách du lịch nhiều nhất quốc gia. Với một diện tích khá khiêm tốn nhưng đảo Bali lại sở hữu sự đa dạng về thiên nhiên đến lạ thường. Bên rìa đảo thì là những bãi biển tuyệt đẹp với những trung tâm resort ở đủ các đẳng cấp khác nhau. Trái với sự sôi động và đôi khi xô bồ ở những bãi tắm này, càng đi sâu vào trung tâm đảo thì du khách lại càng cảm thấy choáng ngợp trước vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ cũng như những gia trị truyền thống cực được lưu truyền từ đời này qua đời khác. Trái với tiếng ồn thâu đêm tại những hộp đêm rìa đảo, ở giữa đảo Bali là những ngôi làng yên bình với rất nhiều ngôi đền linh thiêng và những người dân sùng đạo.
NGÀY 1 : KUTA VÀ MẶT TRÁI CỦA BALI
Quay trở lại với hành trình của tôi, chuyến bay chuyển tiếp từ Kuala Lumpur đến Denpasar đáp đến Bali vào lúc tối muộn. Khi làm xong thủ tục nhập cảnh và ra khỏi sân bay thì cũng đã gần 10h đêm. Trước mặt tôi là cả một đám cò mồi taxi chào mời lên xe. Cũng giống như đại đa số du khách đến đây, tôi bắt chuyến taxi đến thị trấn biển Kuta bởi đây là điểm nằm gần nhất so với sân bay và tại đó có thể bắt các chuyến xe buýt để tỏa đi những thị trấn khác trên đảo. Điểm éo le ở đây, đó là chuyến xe đầu tiên mà tôi dự kiến đi lại khởi hành quá sớm, từ lúc 6h sáng hôm sau. Kể ra mà thuê phòng khách sạn thì cũng chỉ ngủ được 6 tiếng rồi hôm sau đã phải lọ mọ dậy sớm. Nghĩ đi nghĩ lại, tôi thấy có lẽ bỏ tiền ra chỉ để ngủ ít như vậy thì không đáng. Thế là tôi đưa ra một quyết định mạo hiểm: ngủ lăn lóc trên bãi biển Kuta và đón bình minh tại đó. Rất liều phải không? Thực ra, đó không phải là lần đầu tiên tôi ngủ vật vờ không phòng ốc khách sạn. Trước đó, tôi đã từng có 6 lần làm như vậy ở Barcelona (Tây Ban Nha), Kuala Lumpur (Malaysia), vùng Bretagne (Pháp), đảo Corse (Pháp), quần đảo Lofoten (Na Uy) và đảo Elba (Italia). Thế nên về mặt tâm lý, tôi đã bạo hơn. Khi mà đã có một thói quen tiền lệ như vậy, cái câu hỏi “nhỡ gặp kẻ cướp thì sao” dường nhưđã biến mất trong tâm trí tôi. Các bạn cũng có thể thắc mắc là tại sao tôi không nán lại Kuta thêm một hôm rồi đi cho thong thả. Tôi cũng rất muốn như vậy nhưng quả thật những thông tin mà tôi thu thập được về thị trấn biển này khiến tôi có ác cảm với Kuta và không muốn mất phí một phút nào ở đây. Tại sao vậy? Bởi vì Kuta là ví dụ điển hình cho trường phái “du lịch bẩn”, một loại hình không phù hợp với phong cách du lịch cũng như tính cách của tôi. Chỉ cần lướt qua hàng loạt trang mạng ở Việt Nam là đủ thấy các bài viết tung hô Kuta như một thiên đường tắm biển và lướt sóng. Nhưng trên thực tế, đôi mắt của tôi chỉ nhìn thấy những gì được cho là cặn bã nhất của thuần phong mỹ tục. Khắp các nẻo đường là những du khách Tây trẻ tuổi xay xỉn, những cô gái Tây ăn mặc hớ hênh trông chờ một cuộc phiêu lưu tình dục chớp nhoáng.
Kuta là cái nôi trong lịch sử phát triển du lịch đảo Bali nói riêng và Đông Nam Á nói chung. Nhưng ngay từ những năm tháng đầu tiên ra đời, Kuta đã là mầm mống cho một loại hình du lịch mà ngày càng có nhiều người phương Tây ngày nay dè bỉu: SSS (Sea, Sex, Sun). Quay trở lại vào những thập niên 1970, Kuta là một trong 3 điểm đến được giới trẻ Hoa Kỳ ưa thích nhất (Kuta, Kabul và Katmandu). Những thế hệ phương Tây đầu tiên đã đặt chân đến thị trấn Kuta vì họ bị mê hoặc bởi ánh nắng hoàng hôn huyền ảo nơi đây. Họ cho xây một loạt quầy bar và nhà nghỉ rồi dần dần biến làng chài Kuta thành một khu nghỉ mát tắm biển sẩm uất không kém gì một thị trấn biển bên Mỹ.
| Hoa Kỳ? Không, bạn đang ở thị trấn biển Kuta |
Hơn 30 năm sau, du khách phương Tây từ thế hệ này sang thế hệ khác đổ dồn đến đây để lướt sóng trên bãi biển Kuta ban ngày, rồi thác loạn thâu đêm trong những quầy bar xô bồ. Văn hóa truyền thống tại các vùng lân cận dần dần bị lối sống buông thả của phương Tây lấn át. Thức ăn nhanh, gái điếm, bia rượu, tình dục bừa bãi, trộm cắp… đó là tất cả những gì đang hoành hành ở Kuta. Điều đó khiến những người như tôi cảm thấy ức chế. Đôi khi tôi tự nhủ giá mà mình có cơ hội “vả vỡ mồm” bọn du khách khốn kiếp đó. Tôi có thể thấu hiểu được những ánh mắt thù hằn của khá nhiều người dân Indonesia hướng về những vị khách Tây xô bồ kia. Bạn hãy tưởng tượng trong một quốc gia được coi là đông dân Hồi giáo nhất thế giới, xuất hiện những cô gái mặc bikini hớ hênh ngang nhiên đi lại trên đường, những chàng trai ngực trần mặc quần đùi nồng nặc mùi rượu… Rồi điều gì phải đến cũng đã đến. Bức xúc trước vấn nạn bị văn hóa phương Tây chèn ép, một số phần tử Hồi giáo cực đoan Indonesia đã cho đánh bom cảm tử ở Kuta liên tiếp vào năm 2002 và 2005 làm hơn 200 người thiệt mạng (đa số là dân da trắng phương Tây).
Đây là một đòn đau giáng vào ngành du lịch Bali nhưng đó cũng là một bài học cho những du khách Tây chỉ biết tìm đến du lịch thác loạn như một sự hưởng thụ bẩn thỉu. Điều đáng tiếc là đặc thù hồi sinh của ngành du lịch đã không cho phép bài học ấy khắc sâu vào tâm trí của những lớp du khách đến sau. Chỉ một vài năm sau thảm họa đánh bom, du khách Tây dường nhưquên đi cảm giác sợ chết và lại ùn ùn đổ về Kuta, lại theo lề thói cũ, vẫn tiếp tục thác loạn, tìm gái điếm và nốc rượu bia.
Bình minh trên bãi biển Kuta cũng là lúc tôi bắt chuyến xe buýt sớm nhất trong ngày hướng về thị trấn Ubud, nằm giữa trung tâm của đảo và cách Kuta chừng 50km. Chiếc xe 7 chỗ này là phương tiện giao thông phổ biến nhất trên đảo, dành cho cả người dân địa phương lẫn du khách quốc tế. Người Bali gọi nó là bemo, có loại công cộng và loại do các công ty tư nhân khai thác. Với loại xe công cộng, việc di chuyển để đến được Ubud sẽ rất phức tạp vì phải thay đổi xe nhiều lần. Thế nên tôi đã quyết định dùng loại xe tư nhân, tuy giá vé đắt hơn một chút nhưng tiết kiệm được thời gian và tiện lợi hơn. Trái ngược hẳn với Kuta xô bồ, Ubud mới chính là hình ảnh truyền thống đặc trưng Bali mà tôi tìm kiếm. Với vị trí địa lý nằm giữa trung tâm đảo, tôi chọn Ubud làm đại bản doanh trong phần lớn thời gian lưu lại nơi đây. Chiếc xe 16 chỗ thả tôi ngay giữa trung tâm thị trấn và tôi ngay lập tức cảm nhận được một cái gì đó rất đặc biệt ở Ubud, đó chính là cảm giác lạc vào xứ sở của những người sùng đạo. Có lẽ vì thế mà người ta mới gán cho Bali biệt danh “hòn đảo của những vị thần”. Nằm lọt thỏm giữa một Indonesia được cho là đông dân Hồi giáo nhất thế giới, đảo Bali lại là nơi tôn thờ đạo Hindu với vô số ngôi đền nhỏ rải rác khắp nơi. Người ta nói kháo nhau rằng có nhiều đền thờ hơn cả số dân sống trên Bali. Điều đó có lẽ là đúng vì tôi có thể cảm nhận được âm hưởng của đạo Hindu tại mọi ngõ ngách cho dù là nhỏ nhất. Trong số hơn 30 quốc gia mà tôi đã từng đặt chân đến, người dân đảo Bali có lẽ là những người sùng đạo nhất mà tôi được biết đến. Tầm 8h sáng, nhà nhà chuẩn bị đồ cũng và khấn bái theo phong tục Hindu. Bạn có thể dễ dàng nhìn thấy những lẵng hoa cúng do chính người dân từng hộ gia đình làm, gồm các chất liệu như tre nứa, hoa chuối, hoa đại, gạo và hương trầm. Đúng như những gì người ta nói, sự cuốn hút của Ubud không phải ở những công trình kiến trúc đồ sộ nguy nga kiểu tháp Eiffel, cũng không phải những viện bảo tàng khét tiếng kiểu Louvre mà chính là không gian sống nơi đây. Bạn phải đến đây và cảm nhận sự yên bình của từng con phố, mùi hương thanh khiết của những nén nhang thì mới hiểu được cái đẹp của nó.
| nhân viên một cửa hàng đang chuẩn bị sắm lễ |
| nếu để ý kỹ, trên mỗi nẻo đường đều rải rác những hiện vật cúng lễ thần linh như thế này |
| phụ nữ Bali đảm nhiệm vai trò chính trong việc sắm sửa lễ cúng cho mỗi buổi sáng. Miếu thờ có ở khắp mọi nơi |
Sau một hồi lượn ngang dọc trên các trục đường chính của thị trấn, tôi bắt đầu tìm một nhà nghỉ cho mình. Đây là lần đầu tiên tôi tìm nhà nghỉ kiểu gõ cửa trực tiếp chứ không đặt phòng trực tuyến như thường lệ. Nguyên nhân chính cho quyết định này là do trên tất cả các trang đặt phòng như booking.com, hostelworld hay hostelbooker đều không có loại phòng nào giá rẻ dưới 10$ cả. Tôi tìm được một nhà nghỉ khá tốt do một gia đình Bali quản lý, đúng 10$/đêm. Quá mệt vì đã trải qua một đêm ngủ vật vờ, tôi đánh luôn một giấc đến tận giữa chiều rồi sau đó mới tiến hành khám phá tiếp Ubud.
| một góc phố thị trấn Ubud, cũng có nhiều khách ba lô như tôi đang tìm một nhà nghỉ giá phải chăng |
| "đại lộ" chính của Ubud, chỉ dài tầm 1km |
| chỉ cần tránh đại lộ chính và chịu khó mò mẫm những con đường nhỏ, việc tìm một nhà nghỉ giá phải chăng cũng không đến nỗi khó lắm. Thông thường, nhà nghỉ dưới dạng một hộ gia đình Bali có thừa phòng ốc thì sửa sang đôi chút |
Chương trình ngày đầu tiên cũng nhẹ nhàng thôi. Tôi thăm quan khu rừng Sacred Monkey Forest, được cho là ví dụ khá điển hình cho trường phái tôn giáo đạo Hindu kiểu Bali và cũng là một trong những địa danh du lịch đáng xem nhất của thị trấn. Nằm về phía đông nam vac mất khoảng 40 phút đi bộ, khu rừng này là nơi sinh sống của khoảng hơn 300 con khỉ đuôi dài, đó là lý do vì sao khu rừng có tên như vậy. Đã từ lâu, khỉ được người dân Bali sùng bái như một vị thần vì họ cho rằng chúng là những vị thánh trông giữ cửa đền.
| một pho tượng đầu khỉ cho thấy người Bali rất sùng bái loài vật này |
Loài khỉ vốn dĩ là một nhân vật khá phổ biến trọng đạo Hindu bên Ấn Độ vì trong truyền thuyết Ramayana, loải khỉ được nhắc đến rất nhiều như là hiện thân của sự đối lập giữa cái thiện và cái ác. Với sự linh thiêng như vậy, người Bali chăm sóc khỉ cũng nhưnhững vị thần, cho chúng ăn đều đặn hàng ngày.
Khỉ ở đây do đã quá quen được người cho ăn nên chúng quen hơi người và trở lên rất mạnh bạo thậm chí đôi khi còn rất hung dữ. Ngay từ cổng vào, đã có một tấm biển cảnh báo du khách không nên cho khỉ ăn vì như thế sẽ tạo cho chúng thói quen “trấn đồ” của khách.
Lạc vào một khu rừng cây cối rậm rạp, càng đi sâu vào bên trong, càng rất khó để nhìn thấy khỉ di chuyển. Bạn chỉ có thể nghe thấy những tiềng khẹc khẹc cất lên đâu đó từ những cành cây, như thể một quân đoàn khỉ đang bao vây quanh bạn vậy. Rải rác đó là những ngôi đền thờ Hindu và đây chính là chi tiết minh chứng cho kiểu tôn giáo trên đảo Bali: họ pha trộn những yếu tố tôn giáo từ nước ngoài cộng thêm những phong tục thờ cúng đã có sẵn như thờ cúng tổ tiên và thờ các vị thần của thiên nhiên (thần rừng, Mẹ Đất, thần núi,…). Đối với người Bali, khu rừng này có một cái gì đó rất thiêng liêng bởi nếu không có thần rừng, thần cây che chở, có lẽ họ sẽ không có những vụ lúa tươi tốt. Thế rồi, khi mà đạo Hindu du nhập vào đảo từ những thế kỷ thứ 8, những thế hệ thầy tu Hindu đầu tiên đã lập tức chọn Ubud nhưlà nơi để đặt nên mòng phát triển của đạo này. Theo những thông tin được ghi lại trên một chiếc lá cọ cổ mà người ta tìm thấy, có kể về sự tích một vị thầy tu sống vào khoảng thế kỷ thứ 9. Trong một giấc mơ, ông được chỉ dạy rằng phải cho làm một ngôi đền ở đây bởi Ubud nằm ở trung tâm đảo, là nơi tất cả các luồng sóng từ trường trên đảo hội tụ. Những ngôi đền trong này được sinh ra trong bối cảnh như vậy.
Khu rừng Sacred Monkey Forest là một ví đụ điển hình cho sự ảnh hưởng của đạo Hindu trong văn hoá làng mạc Bali. Chúng ta làm một phép so sánh nhỏ với văn hoá làng của người Việt chúng ta nhé. Ở Việt Nam, một ngôi làng truyền thống thì thường có một đình làng (thờ thành hoàng làng) xen kẽ với một ngôi chùa thờ Phật. Với một ngôi làng kiểu Bali, họ cũng trộn một khu vực thiên nhiên thờ thần linh (kiểu rừng Sacred Monkey Forest) xen kẽ với đền thờ thần Hindu.
| tọa lạc giữa khu rừng là những ngôi đền theo dòng đạo Hindu bắt nguồn từ Ấn Độ |
Tuy nhiên, do đặc thù của đạo Hindu khác đạo Phật, một ngôi làng Bali cần phải xây tới 3 ngôi đền khác nhau để thờ 3 vị thần chính của đạo Hindu (Brhaman, Vishnu và Shiva). Vị trí của 3 ngôi đền này được lựa chọn một cách có chủ ý: một nằm ở thượng nguồn một con suối, một nằm ở chính giữa làng và một nằm ở hạ nguồn con suối. Ngôi đền Hindu nằm trong khuôn viên khu rừng Sacred Monkey Forest nằm ở hạ nguồn và thờ thần Shiva, tượng trưng cho sự huỷ diệt hoặc thần chết. Ngôi đền này là nơi người dân tổ chức các nghi lễ đám tang hoặc hoả thiêu nên bên cạnh đó là một bãi tha ma.
Theo dòng thời gian, những ngôi đền được xây vào những thế kỷ 13-14 hầu như bị phá huỷ hết. Những gì còn lại trước mắt tôi trong khu rừng này, nhìn vẻ rêu phong cứ tưởng là phải lâu đời lắm, nhưng thực ra cũng chỉ được xây lại theo phiên bản cũ cách đây vài chục năm. Có một lý do giải thích vì sao lại có rất hiếm các ngôi đền thâm niên vài trăm năm còn sót lại và phải bị thay thế bằng những ngôi đền mới, đó chính là yếu tố thời gian và khí hậu. Đảo Bali được sinh ra trên một thềm lục địa có nhiều núi lửa ngưng hoạt động. Vì thế, các loại đá dùng để xây cất đền thờ có nguồn gốc nham thạch, rất xốp và khó có thể chống chọi lại độ ẩm của khí hậu nhiệt đới. Nhìn vào những ngôi đền được xây sau này, có thể thấy người dân địa phương dùng gạch hoặc xi-măng nhiều hơn.
Chuyến viếng thăm của tôi trong khuôn viên khu rừng mất khá nhiều thời gian vì dù sao đây cũng là buổi đầu tiên tôi được tiếp cận với một ngôi đền theo dòng kiến trúc Hindu. Những buổi sau đó, tôi liên tiếp gặp và tham quan nhiều ngôi đền nữa nhưng thú thật là hiệu ứng tò mò đã giảm đi đáng kể và thời gian lưu lại tại một ngôi đền cũng được rút ngắn đi. Ra khỏi Sacred Monkey Forest thì cũng là lúc những ánh nắng mặt trời cuối cùng rọi lên hòn đảo Bali, đánh dấu giờ ăn tối bắt đầu. Nhìn tổng quan những món ăn mà tôi được thưởng thức trên hòn đảo này thì có lẽ ẩm thực Bali khá là dễ ăn, tuy rằng các món không được đa dạng cho lắm. Không quá cầu kỳ, tôi gọi ngay món Nasi Goreng, trong tiếng Bali có nghĩa là cơm rang thập cẩm, một món ăn phổ biến nhất quốc gia. Ăn kèm với cơm rang, tôi chọn canh Gedang Mekuah (trộn gà, đu đủ xanh,). Nhìn chung, có thể nhận thấy rằng các món ăn của Bali rất đậm vị vì họ sử dụng rất nhiều nước cốt dừa (dây dừa có rất nhiều trên đảo) và những hương liệu đến từ nhiều loại cây thực vật mà tôi không biết tên. Còn nói chung về mặt cơ bản, họ không quá cầu kỳ trong việc chế biến các món thịt.
| ngồi nghe nhạc sống và thưởng thức một chai bia nhãn hiệu địa phương |
Thừa hưởng truyền thống là một trung tâm văn hoá và nghệ thuật của toàn đảo, cuộc sống vào buổi tối tại Ubud không sôi động như tại Kuta hay Sanur. Tại đây không có những hộp đêm mở thâu đêm nhưng bù lại có rất nhiều quán bar có nhạc sống guitar acustic, nơi mọi người có thể làm quen mà không bị những tiếng nhạc thình thịch làm phiền. Trong suốt thời gian tôi lưu lại ở Ubud, tối nào tôi cũng thử một quán bar hát nhạc sống theo những trường phái khác nhau: Reggae, Pop&Rock, Latino, Jazz,… Nhưng nói chung là cứ tầm độ 10h tối là thị trấn Ubud như chìm vào giấc ngủ, một sự yên bình như những ngôi làng quê trong ký ức thuở nhỏ của tôi.
Thái balo.













Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét