Nếu như tổng kết lại chặng đường từ đầu đến giờ, đôi khi tôi tự hỏi lại liệu tiêu đề bài viết có miêu tả được hết cái hồn của vùng Toscana. Thật vậy, biệt danh “cái nôi nghệ thuật phục hưng” thực ra chỉ đúng với thành phố Florence. Thế nhưng vùng Toscana không chỉ gói gọn ở thành phố này. Vẫn còn đó một Toscana của những cánh đồng nho khét tiếng với dòng rượu vang đỏ Chianti, một Toscana đậm chất Trung Cổ với Siena và San Gimignano. Và cuối cùng, một Toscana thầm kín hơn với hòn đảo Elba, nổi tiếng thế giới nhờ câu truyện lịch sử liên quan đến Napoleon Bonaparte khi ông bị lưu đầy ở đây.
Trong quá trình chuẩn bị cho chuyến đi dài ngày đến vùng đất này, cái tên Napoleon là những gì duy nhất Thái balo biết về hòn đảo Elba. Nhưng càng nghiên cứu thông tin, tôi càng bị cuốn hút bởi vẻ đẹp thiên nhiên của nó, một vẻ đẹp không kém gì những hòn đảo thơ mộng khác ở Địa Trung Hải nhưSantorini hay Corsica. Với một người ưa thích du lịch mạo hiểm như tôi, Elba là một sự lựa chọn tuyệt vời, một sự thay đổi món hợp lý sau nhiều ngày toàn thưởng thức lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật. Elba có lẽ là hòn đảo đầu tiên trong vùng Địa Trung Hải mà tôi có dịp đặt chân đến và nó là sự khai mào cho một loạt những cuộc phiêu lưu sau này đến những địa danh khác trong một khu vực được cho là nguồn cảm hứng bất tận cho những sử thi Hy Lạp, của Iliad hay Odyssey. Và cũng thật là ngẫu nhiên, Elba cũng là một trong những địa danh được nhắc đến trong truyện thần thoại Hy Lạp, một yếu tố khác tạo lên sức hút đối với tôi.
Nhớ lại những giờ học văn hồi còn học cấp 2 ở trường Thực Nghiệm, tôi đã từng được biết đến sử thi Illiad và Odyssey nhưng chừng đó chưa đủ để giúp tôi hiểu rõ về thần thoại Hy Lạp với vô số truyền thuyết phức tạp. Phải chờ đến khi theo học khoa xã hội nhân văn bên Pháp, tôi mới được tiếp cận những nguồn kiến thức quý giá, trong đó có câu truyện về những vị anh hùng Argo và cuộc phiêu lưu truy tìm chiếc áo da dê mạ vàng. Và theo truyền thuyết kể lại, những vị anh hùng này đã từng đặt chân đến đảo Elba… Cho dù những truyền thuyết về Argo được hư cấu, những cuộc khai quật khảo cổ đã chứng minh rằng Elba có một bề dày lịch sử vài ngàn năm, trùng khớp với thời kỳ của những vị anh hùng Argo… người ta tìm thấy sâu thẳm dưới lòng biển quanh hòn đảo là những di vật cổ do người Hy Lạp của những thế kỷ thứ 7 trước công nguyên để lại, qua đó tăng thêm phần huyền bí của Elba. Trong truyện thần thoại Hy Lạp, Elba có cái tên khác mỹ miều hơn là “viên ngọc của Địa Trung Hải”, lý do là vì khi nữ thần Vệ Nữ trên đường đến gặp người tình là thần chiến tranh Sao Hoả, cô nàng đã sơ xuất để đứt chuỗi hạt ngọc trai đeo trên cổ làm có các hạt rơi vãi khắp nơi trên Địa Trung Hải. Một số hạt rơi gần nhau xuống đáy biển rồi cùng nhau mọc lên thành những hòn đảo nhỏ và sau này trở thành một quần đảo được chính phủ Ý quy hoạch thành công viên quốc gia. Quần đảo này bao gồm Elba, Pianosa, Capraia, Cape Corsica và Giglio. Elba là hòn đảo chính trong quần đảo này.
 |
| hòn đảo có hình dạng giống con cá vàng |
Hàng triệu năm về trước, Elba được nối liền với đất liền nhưng sau bao biến động địa chất, nó đã tách rời và cách đất liền chừng 10km. Nếu nhìn từ trên vệ tinh xuống, đảo Elba có hình dáng rất giống một con cá vàng với đuôi hướng ngược về đất liền. Ngày nay, đi phà là cách duy nhất để có thể đến được đây. Và nơi gần nhất có cảng phà để đi là thị trấn Piombino. Từ thành phố Pisa, lựa chọn duy nhất giúp tôi có thể tiết kiệm tối đa thời gian trên phương tiện công cộng là đi tàu hoả từ Pisa đến thị trấn cảng Piombino rồi từ đây dùng phà để đến đảo Elba. Tôi chọn chuyến tàu sớm nhất trong ngày (06h40) và chỉ khoảng hơn 1 tiếng sau đã có mặt ở Piombino. Tại đây có khoảng 3-4 công ty tàu khai thác tuyến Piombino-Elba, tôi chọn tàu Toremare.
 |
| Một con đê của Piombino hướng ra cảng tàu, nơi các con phà đưa du khách đến đảo Elba |
Poferraio là điểm tiếp cận đầu tiên khi tôi cập bến đảo Elba bởi đây là thủ phủ của toàn đảo. Trong tiếng Ý, Portoferraio có nghĩa là “cảng thép”, gợi nhớ một thời kỳ mà Elba phất lên như một trong những trung tâm rèn sắt rất phát triển vào thế ký 19. Và ai là người có công lớn nhất trong công cuộc giúp Elba thay da đổi thịt từ một hòn đảo tầm thường? Đó chính là Napoleon. Sau khi bị ép phải thoái vị vào năm 1814, Napoleon Bonaparte đã phải sống lưu đầy trong vòng 10 tháng trên hòn đảo này. Tuy là phận lưu đày nhưng ông không phải sống với tư cách là tù nhân mà là trên cương vị người đứng đầu hòn đảo.
 |
| Napoleon trong ngày đặt chân đến đảo Elba, với sự giám sát của người Anh (mặc quân phục đỏ phía sau) |
Trong thời gian bị lưu đầy trên đảo này, chính ông đã giúp người dân địa phương thiết lập cơ sở hạ tầng phục vụ cho ngành công nghiệp khai thác quặng sắt. Thêm một lần nữa, chúng ta có thể thấy được tài năng và tầm nhìn xa của vị hoàng đế Pháp huyền thoại.
 |
| Napoleon trong một ngày đi vi hành quanh đảo. Phía sau là thị trấn Portoferraio với hệ thống pháo đài phòng thủ |
Ông cho tiến hành cùng một lúc hàng loạt cải cách mang tính công ích như: đổi mới nông nghiệp, xây đường, cải cách hệ thống luật pháp và giáo dục… nhờ đó mà chất lượng đời sống của người dân trên đảo đã có những bước tiến vượt bậc. Với những công lao to lớn như vậy, không có gì ngạc nhiên khi người dân trên đảo hết sức biết ơn vị hoàng đế vĩ đại của họ.
 |
| phừ hiệu cờ với một dải băng chéo màu đỏ và 3 con ong màu vàng là dấu ấn lịch sử mà Napoleon để lại trên đảo Elba |
Bằng chứng? Biểu tượng chữ ký của Napoleon là hình con ong và trên lá cờ phù hiệu của đảo Elba hiển thị rất rõ 3 con ong xếp thành hình chéo. Cho đến bây giờ, mặc dù đảo Elba không còn thuộc chủ quyền của nước Pháp, người dân Ý trên đảo Elba vẫn tôn thờ Napoleon như một vị thánh sống. Tại một số nhà thờ, họ vẫn duy trì tục lệ tham gia buổi lễ cầu nguyện vào tháng 5 hàng năm, để tôn vinh linh hồn ông.
Nhìn từ biển vào, Portoferraio trông giống như một vịnh nhỏ, được bảo vệ bởi hệ thống tường thành phòng thủ để chống lại những cuộc tấn công bất thình lình của các toán cướp biển. Nếu bạn có trí tưởng tượng phong phú, ta có thể coi Portoferraio giống như một hội trường tự nhiên, với những ngôi nhà mọc thoai thoải sườn đồi giống như những khán giả đang hướng mắt nhìn về quảng trường trung tâm của thị trấn. Khi đặt chân đến cảng của thị trấn, một trong những ấn tượng đầu tiên đập vào mắt tôi là hình ảnh những con phố nẻo đường đều bắt đầu từ khu cập cảng. Những con đường này do được xây thoải theo sườn đồi dốc nên tất cả đều được thiết kế giống kiểu bậc thang.
 |
| gần như đa số các dãy phố được quy hoạch thoải theo sườn đồi nên các con đường được thiết kế phù hợp dưới dạng bậc thang như thế này |
 |
| Add caption |
Cập bến vào giữa buổi sáng, tôi ngay lập tức bắt đầu chuyến du ngoạn tại thị trấn Portoferraio và địa điểm đầu tiên phải kể đến là cung điện Villa dei Mulini mà Napoleon Bonaparte đã từng sống. Một chuyến viếng thăm khá nhanh tại nơi đây khiến tôi có một cảm giác gì đó hơi buồn, buồn cho một bản anh hùng ca Napoleon phải kết thúc khá nhạt nhẽo, buồn cho một đế chế Pháp đã từng tung hoành cả Châu Âu nhưng lại tồn tại quá ngắn ngủi (1804-1814). Sau những thất bại quân sự nặng nề, Napoleon đã phải thoái vị và bị lưu đầy cùng một đội quân gồm 400 binh sĩ tự nguyện (chủ yếu là những người trung thành nhất). Vẫn duy trì tư tưởng suy nghĩ của một nhà quân sự tài ba, Napoleon quyết định chọn cung điện của mình phải nằm ở gần cảng và toạ lạc trên đỉnh đồi để dễ dàng có tầm nhìn bao quát kiểm soát toàn đảo. Villa dei Mulini đáp ứng hoàn toàn yêu cầu đó khi quần thể này nằm kẹp giữa 2 pháo đài kiên cố là Forte Falcone và Forte Stella.
 |
| đại bàng trắng hai đầu, một biểu tượng của một đế chế. Chúng ta có thể thấy người La Mã đã từng sử dụng đại bàng như biểu tượng của kẻ thống trị. Napoleon bị ảnh hưởng rất nhiều từ tư tưởng thống trị của đế chế La Mã nên cũng sử dụng y loài chim này như biểu tượng sức mạnh của mình |
 |
| từ khung cửa sổ Villa dei Mulini, có thể nhìn trực tiếp ra biển, một khung cảnh thanh bình hút hồn bất cứ du khách nào. Nhưng có vẻ như nó không đủ sức mạnh để giữ chân một người đầy tham vọng quyền lực như Napoleon |
Trái với những gì tôi mường tượng, những gì còn sót lại trong cung điện này trông chẳng khác gì một khu nhà “ổ chuột”, không xứng danh cho lắm với vị thế của một vị hoàng đế. Bất cứ du khách nào đến đây chắc cũng sẽ có cảm giác thất vọng như tôi. Nhưng theo như những gì tôi được biết, hiện trạng hiện tại không phản ánh được hết sự sang trọng của cung điện 200 năm về trước. Ngay sau khi Napoleon rời đảo vào năm 1815 để trở về Pháp tham gia trận chiến bất hủ Waterloo, Villa dei Mulini ngay lập tức rơi vào quên lãng và ngủ yên trong một thời gian dài. Trong những năm thế chiến, chính phủ Ý còn sử dụng nó cho mục đích quân sự. Vì thế, không ít đồ nội thất của gia đình Napoleon bị tẩu tán đâu hết.
 |
| có thể thấy những bức tranh vẽ miêu tả sự hoài cổ của Napoleon về những chiến tích oai hùng một thời. Tôi nhận thấy rõ bức tranh ở giữa, miêu tả khoảnh khắc Napoleon dẫn quân qua dãy núi An-pơ trong chiến dịch Italia (1796-1797), chiến dịch đầu tiên đánh dấu sự thăng hoa của vị tướng trẻ tuổi |
 |
| thư viện cho thấy Napoleon là người cực kỳ chuộng đọc sách. Điều này không khiến tôi ngạc nhiên vì trước đây tôi đã từng thăm quan lâu đài Fontainebleau bên Pháp và đã từng được tìm hiểu cuộc sống của vị hoàng đế đằng sau cánh gà |
Ngoài Villa dei Mulini thì Napoleon còn có cung điện mùa hè Villa San Martino nằm giữa hòn đảo. Vì thời gian hạn hẹp nên tôi không có điều kiện thăm di tích này. Nhưng theo sổ sách ghi lại thì ông cũng không dành quá nhiều thời gian ở đó, mặc dù về độ hoành tráng thì Villa San Martino hơn rất nhiều so với sự giản dị của Villa dei Mulini. Mặc dù những công cuộc cải cách về mọi mặt trên đảo Elba làm Napoleon tốn khá nhiều thời gian nhưng có vẻ như ông vẫn không nguôi ngoai nỗi nhớ về những chiến dịch quân sự. Sau khoảng 10 tháng “tiêu khiển” trên đảo, ông có vẻ đã quá chán sự yên bình nơi đây và quyết định quay trở lại Pháp để thực hiện ý đồ tái lập lại một đế chế Pháp. Và đây là sự khởi đầu của một giai thoại lịch sử “100 ngày” mà người Châu Âu vẫn thường hay nói đến, một sự chuẩn bị 100 ngày cho trận chiến Waterloo huyền thoại, và kết thúc với 60.000 lính chết trên đất Bỉ...
Sau ngôi nhà của Napoleon, có lẽ “cơn khát” lịch sử của tôi đã được thoả mãn. Vậy còn điều gì nữa khiến tôi phải nán lại trên đảo này đến tận chiều hôm sau? Đó là vì vẻ đẹp thiên nhiên hoang dã của nó. Đảo Elba, ngoài những bãi biển tuyệt đẹp thì còn khá nổi tiếng với du khách nội địa (khách Ý) bới những con đường trekking, những cung đường khám phá biển bằng kayak và những địa danh bơi lặn. Trong quá trình chuẩn bị cho chuyến đi này, tôi đã cố gắng thiết kế chương trình để có thể trải nghiệm được món trèo thuyền kayak. Nhưng thật không may là thời điểm tôi đến lại rơi vào mùa hạ điểm nên việc có thể đi đến những nơi phù hợp để thuê kayak là vô cùng khó khăn. Phương án duy nhất mà tôi có thể sử dụng được là trekking, tức là cuốc bộ hơn 30km trong vòng 2 ngày. Nếu tính ra, đây là cung đường trekking thứ 4 trên đất Ý mà tôi có dịp thực hiện, ngoài Cinque Terre, đảo Capri và đảo Sicilia.
Khu vực trekking đẹp nhất thì nằm ở phía tây của đảo nên tôi bắt buộc phải dùng xe buýt địa phương đển đến đó. Chuyến đi kéo dài hơn một tiếng, đi men theo những nẻo đường uốn khúc và băng qua những ngọn đèo treo leo. Dần dần, tôi lên đến độ cao 300m và đi sâu hơn vào trong đảo khoảng 1km rồi đến một ngôi làng nhỏ có tên Poggio, rất đặc trưng Địa Trung Hải với những ngôi nhà lợp ngói đỏ và những ô cửa sổ đầy hoa sặc sỡ. Bắt đầu từ đây, tôi đi theo một lối mòn đã được quy hoạch sẵn để chinh phục đỉnh núi Monte Capanne, cao khoảng 1000m và là đỉnh núi cao nhất đảo Elba, cho phép du khách có thể nhìn được những hòn đảo xung quanh, đặc biệt là đảo Corsica của Pháp. Thực ra, có một dịch vụ cáp treo cho phép du khách lên đỉnh rất nhanh thôi. Nhưng cái chính là trong mùa cao điểm thì tần xuất của dịch vụ này bị giảm đi đáng kể, chỉ có 2 chuyến trong buổi chiều. Vì không muốn phải quá phụ thuộc vào dịch vụ này rồi chờ mốc mỏ ở dưới, tôi mới quyết định quốc bộ thẳng từ dưới lên luôn. Nghe 1000m thì cũng không phải cao cho lắm. Nếu tính tổng chiều dài thì chỉ khoảng 7km gì đó, tức là mất khoảng hơn 2 tiếng trèo lên. Chiến luôn, chuyện nhỏ như con thỏ!
 |
| Chỉ cần khoảng 15 phút bằng cáp treo là các du khách có thể lên được đỉnh núi Monte Capanne. Theo thông tin tôi được biết, đang có một dự án xây dựng tuyến cáp treo lên đỉnh núi Fansipan ở Sapa và với chỉ 45 phút bạn sẽ lên được đỉnh mà không cần tốn một giọt mồ hôi. |
Bắt đầu từ đỉnh núi Monte Capanne, tôi đi men theo những con đường trekking được quy hoạch và chỉ dẫn bởi một hiệp hội phi chính phủ địa phương tên là Legambiente. Đây được coi là một hiệp hội bảo vệ môi trường lớn nhất nước Ý với rất nhiều dự án trải khắp quốc gia. Tôi đã từng có dịp tham gia một dự án của hiệp hội này ở vùng Campania hè năm 2007 dưới dạng tình nguyện viên. Tôi sẽ có một ký sự riêng về hành trình này. Quay trở lại với chặng đường trekking, từ đỉnh núi Monte Capanne, có rất nhiều con đường mòn để leo xuống rìa đảo vì ngọn núi này nằm giữa trung tâm hòn đảo. Tôi chọn hướng đi đến mỏm vịnh Capo Sant’Andrea .
 |
| trong quá trình men theo các con đường trekking quay trở lại bờ biển, tôi đi ngang qua làng Marciana, cũng cùng trường phái cổ kính như làng Poggio |
 |
| những nẻo đường cổ kính của làng Marciana vẫn còn in đậm dấu ấn của một quá khứ liên quan đến biển. Phong cách ốp biển số nhà bằng gạch lát men màu mè như thế này là một nét văn hoá khá phổ biến tại các quốc gia ven Địa Trung Hải. Tôi cũng tìm thấy điểm tương đồng tại các thành phố như Madrid (Tây Ban Nha) hay Porto (Bồ Đào Nha) |
 |
| làng Poggio nhìn từ phía làng Marciana |
Nằm về phía tận cùng hướng tây bắc của hòn đảo, đường đi đến mũi Capo Sant’Andrea là một khung cảnh đặc trưng của Địa Trung Hải. Dọc theo con đường ngoằn nghoèo dẫn đến dải đất này là những hàng cây hạt dẻ xen lẫn với những vách đá vôi cheo leo, một khung cảnh khiến tôi nhớ đến một số địa danh đã từng tham quan trước đó như đảo Corse hay đảo Capri. Và thêm một lần nữa, khung cảnh tuyệt đẹp ấy lại làm một người giàu trí tưởng tượng như tôi liên tưởng đến những cuộc phiêu lưu của các vị anh hùng Argo trong thần thoại Hy Lạp.
Không phải ngẫu nhiên mà những người Hy Lạp cổ đại đã từng chọn Capo Sant’Andrea làm nơi trú chân bởi nơi đây được núi non và vách đá bảo vệ từ sóng biển. Ngoài ra, phía sau lưng là rừng thông nên rất dễ tìm nguyên liệu gỗ có sẵn để xây cất nhà cửa và chất đốt nấu ăn. Thần thoại Hy Lạp có thể là hư cấu, nhưng khảo cổ lịch sử là có thật. Người ta tìm thấy 2 chiếc tàu đắm được cho là vào thời kỳ đế chế La Mã, nằm không xa vịnh. Một chiếc được tìm ở độ sâu 10m, chiếc kia ở độ sâu 45m. Cả hai hiện đang được trưng bày ở viện bảo tàng khảo cổ cách đó không xa.
 |
| Zanca là thị trấn cuối cùng trong ngày, tôi chọn một điểm ngủ đêm gần đó |
Vì lý do an toàn và để chọn được một vị trí ngủ thuận lợi cho hành trình trekking ngày hôm sau, tôi quyết định cắm lều ngủ không xa khách sạn Bellavista Hotel, nằm giữa Zanca và Capo Sant’Andrea và rất gần những con đường trekking mà tôi dự kiến sử dụng. Nói đến màn ngủ đêm ở trên đảo Elba thì phải nói là rất thú vị. Tôi đến vùng Toscana vào tháng 11, có thể coi là mùa hạ điểm trên đảo Elba này. Mặc dù có lợi thế là vào mùa hạ điểm thì giá cả thường sẽ mềm hơn, nhưng lại có một nhược điểm là hệ thống khách sạn và nhà trọ sẽ ít hơn rất nhiều. Lý do? Người Ý nói riêng và người Châu Âu sống trên các hòn đảo ở Địa Trung Hải thường có một điểm chung là họ chỉ mở khách sạn vào mùa hè, thông thường từ tháng 5 đến tháng 9. Ngoài giai đoạn này, do lượng khách giảm hẳn nên họ sẽ đóng cửa và đi nơi khác hoặc để kiếm nghề khác sinh lời hoặc… đi du lịch. Thế nên trong quá trình tôi chuẩn bị chuyến đi này, chỉ cần check thử một số trang đặt phòng trực tuyến là đủ nhận ra phương án ngủ khách sạn hoặc nhà trọ là không khả thi. Những loại nhà trọ rẻ tiền thì đóng cửa hết sạch. Chỉ còn lại những khách sạn 3-4 sao giá cao cắt cổ, chắc cũng phải tầm 80usd/đêm. Trong lúc bí như vậy thì tôi chỉ còn một phương án duy nhất là… vác theo lều và tìm một nơi nào trong khu vực Capo Sant’Andrea, kín gió nhưng cũng không quá xa nơi có người sinh sống để nghỉ qua đêm. Các bạn sẽ tự hỏi “thế nhỡ có kẻ cướp tấn công thì biết làm thế nào?”. Nói thật là ý nghĩ này rất ít khi chạy thoáng qua đầu tôi. Khi bạn đã có kinh nghiệm đi độc hành ở nhiều nơi và cũng đã từng “ngủ lăn lóc” thì vô hình chung, bạn sẽ đạt được những kỹ năng phán đoán tình huống cũng như trực quan của người đi bụi, đối phó với những tình huống đi du lịch một mình. Tất nhiên, rủi ro thì ở đâu mà chẳng có nhưng nếu như trong đầu lúc nào cũng bị ám ảnh bởi câu hỏi về an toàn mạng sống thì có lẽ tôi sẽ không bao giờ có dịp đi 35 quốc gia. Quay trở lại với việc ngủ lều trên đảo Elba, chiếc lều gấp nặng hơn 2kg của tôi cuối cùng cũng phát huy tác dụng, sau gần ¾ chặng đường! Nhưng đó quả là một giải pháp tiết kiệm tiền trên cả tuyệt vời bởi bạn ngủ free. Sáng hôm sau, tôi dậy khá sớm và bắt đầu chặng đường trekking cuối cùng.
  |
| Capo Sant'Andrea không phải là nơi duy nhất sở hữu một bãi biển hoang sơ với màu nước trong như thế này. Ngoài Địa Trung Hải, nhiều nơi khác trên thế giới cũng có những bãi biển tương tự, trong đó có Côn Đảo hoặc những hòn đảo nhỏ trong vịnh Nha Trang |
Do phải phụ thuộc vào chuyến xe buýt quay trở lại thị trấn Porto Ferraio để bắt kịp chuyến phà quay về đất liền, tôi chỉ chọn những con đường loanh quanh gần mũi Capo Sant’Andrea. Vào tầm chiều, tôi kết thúc chuyến viếng thăm ngắn ngủi trên đảo Elba và quay trở lại đất liền rồi nghỉ đêm tại Pisa.
Pisa là chặng đường cuối cùng của tôi trong hành trình khám phá vùng Toscana. Tôi chọn thành phố này là điểm chốt cuối cùng đơn giản là vì gần đó là sân bay, nơi tôi có chuyến bay giá siêu rẻ của hãng Ryan Air quay trở lại Pháp. Nói đến Pisa hiển nhiên bạn sẽ liên tưởng ngay lập tức đến toà tháp nghiêng cùng tên, khét tiếng thế giới. Nhưng với bất cứ ai đã trải qua một chặng đường dài thăm những địa danh khác của Ý, việc đích thân đến thành phố này ít nhiều tạo ra một sự thất vọng nào đó. Thất vọng ở đây không phải vì toà tháp nghiêng Pisa không giống với mường tượng của tôi, mà là vì ngoài toà tháp này thì thành phố hầu như không có bất cứ điểm nào khác đáng để bạn nán lại quá một buổi sáng. Đây là điểm yếu nhất của thành phố Pisa so với những người láng giềng Florence, Siena hay San Gimignano, những nơi sở hữu cả một quần thể du lịch đồng nhất chứ không chỉ lèo tèo một hai toà tháp.
Nếu như bạn hỏi bất cứ người Châu Âu nào về vùng Toscana, người ta sẽ nghĩ ngay đến thành phố Florence hoặc Siena chứ không phải là toà tháp nghiêng Pisa. Đây là điều khá trái ngược so với du khách đến từ Châu Á. Có lẽ lý do chính là vì những phương tiện thông tin đại chúng tại Châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng đề cập đến tháp Pisa nhiều hơn. Với sự nổi tiếng toàn cầu, cho dù biết thành phố Pisa chẳng có gì đáng xem, người ta vẫn ồ ạt đổ về đây để được tận mắt chứng kiến toà tháp nghiêng huyền thoại, chụp vài kiểu ảnh tự sướng để rồi về nước khoe với bạn bè: “ừ, tao cũng từng đến tháp nghiêng Pisa rồi đấy”.
Tôi thấy đại đa số dân du lịch bụi chỉ nán lại đây tầm 2 tiếng để chụp vội vàng một pô ảnh trước tháp nghiêng, với đủ các tư thế, rồi sau đó nhanh chóng bắt tàu hoả để đi đến những nơi khác, phần lớn là hướng về Florence. Khoảnh khắc tản bộ xung quanh khuôn viên toà tháp này là một thời điểm khá buồn cười với sự có mặt của hàng ngàn du khách đang làm dáng đứng đủ các tư thế khó hiểu, mục đích để tạo cho mình những pô ảnh độc đáo nhất có thể.
Hàng năm, có đến hơn 1 triệu du khách quốc tế đổ đến thành phố này chỉ để chiêm ngưỡng toà tháp nghiêng. Trong khi đó, cả nước Việt Nam ta nhọc nhằn lắm mới hút được khoảng 6 triệu du khách quốc tế. Điều này cho thấy sự chênh lệch rất lớn về ngành du lịch Ý và Việt Nam. Nếu như tháp nghiêng Pisa đạt đến sự nổi tiếng đến vậy, thì chắc chắn không phải do những giá trị nghệ thuật hay lịch sử đem lại, mà là do mức độ nghiêng thách thức thời gian và sự toan tính của những chuyên gia kiến trúc thế giới.
Ngay từ khi khởi công xây dựng vào đầu thế kỷ 12, công trình đã có những dấu hiệu cho thấy sự không ổn định của nền móng do phải xây trên một vùng đất chủ yếu từ bùn cát. Theo như bản thiết kế, toà tháp có tổng cộng 8 tầng, nhưng khi mới chỉ xây đến tầng thứ 3 thì những dấu hiệu nghiêng về phía bắc đã thể hiện rất rõ. Những kiến trúc sư thời ấy đã bỏ qua chi tiết quan trọng, đó là việc toà tháp với chất liệu 100% đá không thể nào đứng vững khi mà nó có bất cứ nền móng nào. Nhìn thấy sự nguy hiểm tiềm tàng, công trình xây dựng đã bị gián đoạn trong vòng 200 năm, với sự xen kẽ giữa việc tiếp tục rồi hoãn huỷ. Việc hoãn huỷ một phần cũng là do thành phố Pisa phải tham gia quá nhiều chiến tranh chống lại các vương quốc lân cận và điều đó làm kiệt quệ ngân khố, dẫn đến không đủ tiền để trang trải tiếp tiến độ xây dựng toà tháp. Phải chờ đến cuối thế kỷ 14 thì cả 8 tầng của toà tháp mới được hoàn thiện 100%.
Bắt đầu từ thế kỷ 14, sau khi đã hoàn thành xong toàn bộ công trình, các kiến trúc sư đương thời đã nhận ra rằng nếu như không có những biện pháp phòng ngừa hợp lý thì toà tháp sớm muộn cũng sẽ bị bật móng và đổ sập. Những biện pháp xây dựng đầu tiên đã được thực thi, bằng cách thay thế vật liệu xây dựng nhẹ hơn để giảm tải sức ép của toà tháp. Người ta thay thế những cột trụ và bệ đỡ bằng đá, thay vào đó là chất liệu đá cẩm thạch, nhẹ hơn một chút và vẫn đảm bảo được tính nghệ thuật cao của công trình. Bắt đầu từ những thập niên 1960, một phong trào “giải cứu” tháp Pisa bắt đầu rộ lên trên toàn thế giới, với sự tham gia của nhiều chuyên gia kỹ sư đầu ngành. Họ nghiên cứu đủ các thể loại nguyên nhân dẫn đến sự xuống cấp của toà tháp và những biện pháp cứu chữa. Từ năm 1992, một trạm rada đã được thiết lập với mục đích theo dõi những biến đổi nhỏ nhất của toà tháp từng giờ một, qua đó có thể biết được chính xác những triệu chứng bất thường và đưa ra các biện pháp hiệu quả.
Vậy đó, nếu chỉ nói về công cuộc trùng tu tháp nghiêng Pisa thì chỉ là những cột mốc lịch sử hoặc hàng loạt các số liệu kỹ thuật nhàm chán. Không phủ nhận nó được nổi tiếng nhờ công luận và những bài viết “tôn vinh” mức độ nghiêng của công trình. Nhưng sự nổi tiếng ấy không phải chỉ gói gọn 100% ở lĩnh vực kỹ thuật xây dựng mà còn là những câu chuyện thú vị xoay quanh toà tháp, dù đó là đồn thổi hay có thật. Sau đây là 3 câu chuyện mà người ta hay nói đến:
1-Vào thế kỷ 16, nhà bác học Gallileo đã leo lên đỉnh tháp Pisa và ném hai quả đạn súng thần công xuống. Vị bác học này muốn chứng minh rằng hai quả đạn trên, với khối lượng khác nhau, sẽ có tốc độ rơi xuống không bằng nhau. Quả nào nặng hơn thì sẽ chạm đất sớm hơn, tức là khối lượng của vật rơi tỷ lệ thuận với vận tốc rơi. Đây là câu chuyện do những người học trò của vị bác học này kể lại.
2- Vào thời kỳ chế độ phát xít Ý bắt đầu rộ lên dưới thời thủ tướng Benito Mussolini, vị độc tài này đã ra lệnh đổ thêm xi măng vào móng của tháp Pisa nhằm mục đích giảm độ nghiêng. Hậu quả đã đi ngược lại với mong muốn, khi mà số lượng xi măng đổ vào càng đẩy nhanh quá trình xuống cấp của toà tháp.
3 -Vào cuối thế chiến thứ 2, quân đồng minh đang tiến ồ ạt vào Ý và đẩy lui quân phát xít. Nhận được thông tin toà tháp Pisa được quân Đức sử dụng để làm tháp chỉ huy, quân đồng minh hạ lệnh cho một viên phi công dùng máy bay ném bom triệt hạ nó. Chẳng biết vị phi công này nghĩ như thế nào (có thể là một người yêu giá trị di sản văn hoá) nên đã cố tình kháng lệnh. Nhờ đó mà toà tháp sống sót đến ngày hôm nay. Sau khi leo 294 bậc thang được thiết kế theo kiểu xoắn ốc, du khách có thể lên đỉnh tháp để có được cái nhìn toàn cảnh khuôn viên.
Trong khoảng thời gian ngắn ngủi thăm quan toà tháp Pisa, một điều đã gây ấn tượng mạnh đối với tôi, đó là sự hiện diện của rất nhiều đoàn du khách Trung Quốc. Mặc dù đã đi du lịch khắp Châu Âu, và biết rằng du khách Châu Á đến lục địa già rất nhiều, nhưng số lượng khách Trung Quốc tôi thấy hôm đó quả là ngoại lệ, có lẽ xấp xỉ 10.000. Thực ra thì sự có mặt của một số lượng lớn như vậy không làm tôi ấn tượng bằng ý thức cư xử rất thiếu văn hoá của đại đa số người Trung Quốc hôm đó: họ thả phanh dẫm lên các bãi cỏ được ghi biển cấm rõ ràng, có người còn ngang nhiên vứt rác và tệ hơn là tè bậy. Sau này, khi đã làm một cuộc tổng kết, tôi nhận thấy rằng hiện tượng thiếu ý thức của du khách Trung Quốc không phải là vấn đề ngẫu nhiên của một vài đoàn khách mà là của cả một hệ thống giáo dục. Nếu nhìn ở một khía cạnh nào đó, tầm ý thức của họ thấp xấp xỉ du khách Việt Nam chúng ta. Hiện tượng nói to tại nơi công cộng, xả rác bừa bãi, “vơ vét” bạt mạng tại các bữa ăn tự chọn rồi bỏ phí, đái bậy, hút thuốc rồi xả luôn tàn lên thảm… là những điều tôi thấy phổ biến ở bất cứ đoàn du khách Việt Nam hay Trung Quốc nào tôi gặp, dù đó là ở Pháp, Ý, Đức, Thái Lan hay Indonesia. Du lịch vốn dĩ là một cơ hội để học hỏi và trải nghiệm, nhưng có vẻ như việc đi Châu Âu của các vị khách này nhằm mục đích khoe khoang sĩ diện nhiều hơn là học hỏi. Có lẽ bởi họ có những thành đạt kinh tế nhất định, có địa vị trong xã hội nên họ nghĩ rằng khi đi du lịch Châu Âu không cần phải học hỏi thêm gì nữa, mà chỉ là để khuếch trương thanh thế và đánh bóng hình ảnh. Đáng tiếc rằng trình độ văn hoá của họ chưa sánh ngang tầm với túi tiền của họ và họ chưa hiểu được rằng trong con mắt bạn bè quốc tế, phong cách ứng xử văn minh mới là thước đo đẳng cấp xã hội của anh, chứ không phải là túi tiền của anh hay những gì anh đang mang trên người. Việc đeo đồng hồRolex hay mặc áo Lacoste sẽ chẳng làm tăng giá trị hình ảnh của một người đang nhổ nước bọt tùm lum giữa chốn đông người.
Ngày hôm sau, tôi lên chuyến bay Ryanair quay trở lại Paris, kết thúc chuyến đi một tuần khám phá vùng Toscana. Để tổng kết chuyến đi này, nó đã làm cho tôi tìm hiểu được nhiều điều mới. Nếu như sau này tôi có dịp nâng cao giọng nói đàm thoại về rượu vang Chianti hay dòng nghệ thuật phục hưng, một phần nhiều là nhờ chuyến đi này. Tạm biệt Toscana…
Thái balo.
.jpg)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét