Sau một hôm phiêu lưu trong thế giới của những vườn nho, tôi quay trở lại thế giới Trung Cổ của những cuộc tranh giành quyền lực. Lần này, không phải là thành phố Florence mà là Siena, một đối thủ đáng gờm trong vòng vài trăm năm. Không sở hữu những bộ sưu tập nghệ thuật kiến trúc và hội hoạ đồ sộ như Florence nhưng Siena cũng là một địa danh du lịch khét tiếng, góp phần tạo nên bộ tứ hốt bạc của vùng Toscana (Florence, Pisa, Siena, Lucca). Từ Radda in Chianti, tôi phải dậy sớm để kịp bắt chuyến xe buýt đầu tiên xuất phát tầm hơn 7 giờ. Sau hơn 1 tiếng, tôi đã đến Siena. Vì toàn bộ khu phố cổ được công nhận là di sản thế giới bởi Unesco, tất cả các phương tiện gắn máy đều bị cấm vào trong nên chiếc xe buýt của tôi cũng chỉ có thể dừng ở phạm vi ngoại ô của thành phố và tôi phải đi bộ chừng 15 phút mới vào được đến trung tâm.
Về mặt quy mô, Siena rất nhỏ bé nên nếu đi theo kiểu cưỡi ngựa xem hoa thì cùng lắm chỉ mất một buổi sáng. Nhưng nếu để tìm hiểu kỹ lưỡng những giá trị truyền thống của thành phố thì có lẽ phải mất cả ngày. Nếu như chỉ nhìn thoáng qua, Siena không khác Florence là mấy bởi nơi đây cũng là những toà nhà xây theo trường phái gạch nung đỏ rưa rứa giống Florence. Điều khiến Siena khác biệt chính là truyền thống lịch sử liên quan đến lễ hội đua ngựa palio, được chọn làm bối cảnh quay của bộ phim James Bond, phần Quantum of Solace.
Chuyến đi của tôi không trùng vào dịp tổ chức lễ hội này (tháng 6 và tháng 8) thế nên tôi không có dịp thưởng thức không khí nhộn nhịp của lễ hội đó. Dù sao thì tôi cũng không thể lấy gì làm tiếc nuối bới tôi đến được vùng Toscana này là do săn được tấm vé máy bay giá rẻ, mà đã là giá rẻ thì bắt buộc phải tránh những dịp cao điểm như lễ hội đua ngựa palio. Các bạn có thể tìm hiểu kỹ hơn về truyền thống lễ hội palio tại đây.
 |
| Siena nhìn từ ngoại ô vào |
Theo sử sách ghi lại, thành phố Siena được thành lập vào thế kỷ thứ nhất sau công nguyên và đóng vai trò như một mắt xích trung gian trên trục đường thương mại nối giữa Roma và những tỉnh phía bắc thuộc đế chế La Mã. Với lợi thế này, Siena đã trở thành một trong những thành phố phát triển nhất của vùng Toscana và là đối thủ cạnh tranh quyền lực đáng gờm nhất của Florence trong suốt giai đoạn Trung Cổ. Cả hai thành phố đã có những cuộc xung đột vũ trang đẫm máu và có những lúc Siena giành thế thượng phong với một số chiến thắng quan trọng. Tuy nhiên, số phận của Siena đã đổi thay khi một loạt biến động xảy ra vào những thế kỷ 14,15. Siena lâm vào khủng hoảng kinh tế, cộng theo một loạt nạn đói kém và bệnh phong kéo đến. Thành phố nhanh chóng sụp đổ và cuối cùng trở thành lãnh thổ của Florence vào thế kỷ 16.
So với Florence, quần thể kiến trúc của Siena thuần tính trung cổ hơn và không bị lai tạp những dòng kiến trúc của thế kỷ 17-18. Nguyên nhân là do khi Siena vĩnh viễn rơi vào tay người láng giềng Florence, tầng lớp cai trị chỉ lo tập trung tiền bạc đầu tư xây dựng những cung điện với trào lưu kiến trúc mới ởFlorence, còn Siena thì bị cho vào quên lãng. Tất cả những ai muốn có cơ hội làm giàu từ thương mại và ngân hàng thì đều buộc phải đến Florence lập nghiệp và hệ thống luật nghiêm cấm họ ở lại Siena. Vì thế, Siena cứ dần nghèo đi còn Florence thì dần giàu lên.
Tóm lại, vì quá nghèo mà Siena không có đủ tiền để nâng cấp những toà nhà gô-tích của mình theo dòng kiến trúc hiện đại hơn. Nhờ đó mà Siena bảo tồn sự nguyên chất Trung Cổ và không bị lai tạp. Nói đến đây, tôi lại nhớ đến bối cảnh làng cổ Đường Lâm, một ví dụ khá tương đồng với Siena trên lĩnh vực này. Người dân làng Đường Lâm không may mắn như đại đa số những ngôi làng cổ khác của miền Bắc, vẫn chỉ duy trì cuộc sống nhà nông nghèo khổ. Chính vì lẽ đó mà họ không có đủ tiền bạc để nâng cấp những ngôi nhà vài trăm năm tuổi của mình đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Chính vì không có tiền nên họ mới không thể phá bỏ toàn bộ kiến trúc cổ để xây những ngôi nhà hiện đại như đại đa số người dân Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Điều rủi hay điều may? Cõ lẽ may với những người yêu nét kiến trúc cổ như tôi nhưng có thể là bất công với những người dân Đường Lâm.
Trái tim của Siena là quảng trường Piazza del Campo, rất đặc trưng với cấu tạo hình vỏ sò và được bao quanh bởi những toà nhà xây bằng gạch nung đỏ xen lẫn những hoạ tiết trang trí bằng đá cẩm thạch. Trước khi trở thành một quảng trường đẹp như ngày nay, Piazza del Campo vốn chỉ là một khu họp chợ được xây trên một vùng đất bùn lầy không ổn định.
Nếu nhìn từ trên trời nhìn xuống, quảng trường Piazza del Campo có hình dạng giống hệt vỏ sò với 9 múi xuất phát từ một điểm trung tâm là toà thị chính Palazzo Pubblico. Con số 9 này tương ứng với chính phủ 9 thành viên, một bộ máy quản lý thành phố vào thời hưng thịnh nhất (13-14). Vào thời kỳ ấy, chính phủ đã ban hành rất nhiều sắc lệnh quan trọng liên quan đến cách quy hoạch của những toà nhà bao quanh quảng trường để bảo đảm kiến trúc tổng thể sao cho hài hoà nhất. Có vẻ như Siena rất có duyên với con số 3, từ việc thành phố toạ lạc trên 3 ngọn đồi đến việc có 3 đại lộ chính hướng đến quảng trường Piazza del Campo. Và tất nhiên chính phủ 9 thành viên là từ con số 3 nhân 3 lần lên.
Trái tim của quảng trường Piazza del Campo là toà thị chính Palazzo Pubblico, trụ sở chính quyền Siena trong vòng 700 năm. Nó được coi nhưlà một trong những công trình kiến trúc dân sự đẹp nhất nước Ý và được dùng như mô hình toà thị chính của rất nhiều thị trấn khác trên thế giới. Đối với cá nhân tôi, đúng là tôi đã từng có dịp thăm một vài thành phố mà cấu trúc toà thị chính có phần giống Siena, trong đó có toà thị chính của Copenhagen (Đan Mạch).
Khi đi vào bên trong sảnh của Palazzo Pubblico, những bức tường bằng gạch nung đỏ bỗng nhiên làm tôi liên tưởng đến một toà nhà khác. Nghĩ mãi, hoá ra là nó giống toà thị chính của thành phố Bruges (Bỉ). Đây không phải là điều ngẫu nhiên, nếu như bạn nắm rõ lịch sử Châu Âu vào những thế kỷ 14-16. Đây là giai đoạn có nhiều giao lưu thương mại và văn hoá giữa các thành phố Bắc Âu nhưBruges và các tiểu vương quốc Nam Âu như Venice, Pisa, Genova và Siena.
Kể từ khi được xây dựng lên, Palazzo Pubblico luôn là trung tâm quyền lực của Siena. Ngày nay, đây là trụ sở của toà thị chính. Bên trong vẫn còn giữ nguyên vẹn những căn phòng với dòng kiến trúc nội thất của thời kỳ đó, đặc biệt là gian phòng sala della pace, là phòng họp tối cao của chính quyền thời Trung Cổ. Điều thu hút sự quan tâm của tôi ở đây là bức tranh màu nước vẽ trên tường Allegory of Good Government, được thực hiện vào thế kỷ 14. Tôi không đề cập đến khía cạnh chuyên môn nghệ thuật ở đây mà chỉ chuyên sâu vào khía cạnh văn hoá thông qua tác phẩm nghệ thuật này.
Nội dung của bức tranh muốn nói đến triết lý của một chính phủ quang minh chính đại, điều mà những nhà cầm quyền đương thời của Siena muốn hướng đến. Điều đáng nói ở đây là chủ đề của bức tranh thuộc dạng hơi kỳ lạ vào bối cảnh thế kỷ 14. Thật vậy, vào thời ấy thì gần như 100% các bức tranh đều được thực hiện dưới sự ra lệnh của giới tăng lữ nhà thời thiên chúa giáo và nghiễm nhiên những chủ đề tranh thời ấy chỉ nói về tôn giáo. Bức tranh được thực hiện ở Siena nằm ngoại lệ hoàn toàn bởi nó được một chính quyền địa phướng bảo hộ, và chủ đề lại nói về “người trần mắt thịt” hơn là những triết lý trừu tượng của công giáo. Nếu như nhìn kỹ vào bức tranh, các bạn sẽ thấy có một ông vua đội ngai vàng và có râu dài, ông này tượng trưng cho chính quyền Siena. Bên cạnh ông có 6 người phụ nữ, tượng trưng cho 6 lý tưởng mà một chính quyền hoàn hảo cần phải có: gìn giữ hoà khí với các vương quốc lân cận, tiềm lực quân sự, sự thận trọng, sự vị tha, sự công bằng và lòng thương dân chúng.
Ngay bên cạnh toà thị chính là Torre di Mangia, một biểu tượng không thể thiếu của Siena. Cái tên mangia bắt nguồn từ câu chuyện liên quan đến người canh giữ tháp đầu tiên. Theo truyện dân gian, cái ông canh tháp này có vẻ chỉ biết đốt tiền vào những quán rượu trong thành phố. Người ta gán cho ông ta biệt hiệu mangia-guadagni, trong tiếng Ý có nghĩa là “tiêu tiền hoang phí”. Và thế là chữ mangia được dùng làm tên đặt cho toà tháp. Với lượng du khách rất đông đên thăm, không quá ngạc nhiên khi tôi phải xếp hàng tầm 20 phút để có được diễm phúc leo hơn 300 bậc thang lên tận đỉnh tháp này với hi vọng nhìn được toàn cảnh thành phố.
Torre di Mangia, với chiều cao vượt trội so với tất cả công trình kiến trúc khác, khiến cho bạn lúc nào cũng cảm thấy nó đang ở gần bạn cho dù bạn ở bất cứ xó xỉnh nào của Siena.
Đối diện với toà thị chính là một bể nước Fonte di Gaia. Bể nước này trước kia được sử dụng nhưnguồn cung cấp nước sạch cho người dân thành Siena thời Trung Cổ. Người ta cho xây một hệ thống mạch ngầm để nối nước tự nhiên chảy từ phía bắc thành phố xuống. Phải chờ đến 8 năm xây dựng, công trình này mới được hoàn thành vào giữa thế kỷ 14.
Khi những khối nước đầu tiên về thành phố, tất cả người dân nơi đây đã mở tiệc linh đình ăn mừng, nguồn gốc của cái tên gaia (trong tiếng Ý có nghĩa là “tiệc mừng”). Điều đáng kinh ngạc ở đây là ở năm 1342, tương đương với thời nhà Trần, thành phố cỏn con Siena đã có một hệ thống nước mạch ngầm dài 25km nối từ nguồn nước suối trên núi cao dẫn đến bể nước này và đến rất nhiều đài phun nước nhỏ khác trong thành phố! Vì là nước suối tự nhiên từ trên núi xuống nên đây là nguồn nước khoáng nguyên chất có thể uống được.
Từ quảng trường Piazza del Campo, chỉ đi bộ thêm gần 5 phút là tôi đến được địa danh nổi tiếng thứ 2 của Siena: nhà thờ đức bà. Nhìn bên ngoài, nhà thờ này không thực sự làm tôi ấn tượng cho lắm vì về mặt quy mô không thể so sánh được với nhà thờ Santa Maria del Fiore của Florence.
Tuy nhiên, khi vào bên trong thì tôi thực sự bị choáng ngợp bởi mức độ tinh xảo của hệ thống bài trí bên trong. Kiểu dáng các cột chống được làm 100% bằng đá cẩm thạch và được xây kiểu “ngựa vằn”, nửa trắng nửa đen. Thật là độc đáo! Đây thực sự là một công trình kiến trúc gô-tích độc nhất vô nhị, khác hẳn với những công trình khác cùng thời, hoặc chỉ được xây 100% bằng gạch nung đỏ, hoặc bằng đá granit xám xịt.
Nền móng của nhà thờ cũng được lát bằng đá cẩm thạch với nhiều tác phẩm nghệ thuật đẹp mắt. Đáng chú ý là biểu tượng của Siena: một con sói cái đang cho 2 đứa trẻ bú. Nếu những ai đã từng đi thăm Roma thì cũng sẽ tìm thấy biểu tượng giống hệt như thế này. Một sự ngẫu nhiên mà cả hai thành phố đều có cũng một biểu tượng? Không hẳn như vậy, phải nói là cả hai thành phố đều có cùng một nguồn gốc lịch sử! Thật vậy, 2 đứa trẻ đang bú sữa đó là 2 anh em sinh đôi Remus và Romulus. Tôi không cần đi quá chi tiết về huyền thoại của 2 anh em này, chỉ cần biết rằng khi trưởng thành, 2 anh em tách ra mỗi người tự lập một khoảng trời riêng cho mình. Người anh Romulus thành lập ra một nơi mà sau này người ta gọi là Roma, còn người em thành lập ra Siena. Đó là lý do vì sao cả 2 thành phố đều hồi tưởng về một gốc tích chung: cả 2 anh em sinh đôi đều đã từng trưởng thành từ nguồn sữa của một con sói cái.
Một trong những yếu tố quan trọng nhất góp phần làm nên kiến trúc nhà thờ kiểu gô-tích, đó là sự góp mặt của những phiến gương khổng lồ với nhiều màu sắc như thế này. Trên những tấm gương này là những tác phẩm nghệ thuật nhiều màu, miêu tả những giai thoại trong cuộc sống tu hành của chúa Jesu. Vào cái thời Trung Cổ mà phần lớn nhân dân Châu Âu đều là tầng lớp nông dân mù chữ, những tác phẩm tranh biết nói này đã giúp những người dân theo đạo hiểu rõ hơn những bài học trong kinh thánh, thay vì phải đọc.
Bên trong nhà thờ Siena còn ẩn chứa một kho báu nghệ thuật nữa khiến du khách phải há hốc mồm, đó là sảnh thư viện Piccolomini, xây vào cuối thế kỷ 15 dưới sự chỉ đạo của giáo chủ Thiên chúa giáo thời bấy giờ là Francesco Piccolomini. Toàn bộ bề mặt các bức tường bao quanh sảnh đều đặc kín những kiệt tác nghệ thuật tranh màu nước miêu tả cuộc sống tu hành của ông bác vị giáo chủ này.
Ngay cạnh nhà thờ đức bà là một dự án xây dựng một nhà thờ khác vẫn còn bị bỏ dở giữa chừng. Cũng giống như Torre di Mangia, nhà thờ này cũng có lối cầu thang leo lên đỉnh, với 130 bước. Người ta gọi phần đỉnh này là Facciatone, trong tiếng Ý là “mặt tiền lớn”.
Theo lịch sử ghi chép lại, người ta dự kiến sửa sang lại nhà thờ và phát triển mặt tiền theo chiều cao với tham vọng nhà thờ này sẽ có chiều cao kỷ lục của thời Trung Cổ. Nếu các bạn đọc các phần trước thì sẽ hiểu tại sao giới cầm quyền thời trung cổ rất ưu thích cho xây những công trình tôn giáo càng đồ sộ càng tốt. Đó là vì giữa các thành phố có sự cạnh tranh quyền lực giữa Siena và Florence. Siena muốn chứng tỏ họ có tiềm năng tài chính mạnh hơn Florence nên mới ấp ủ dự án xây nhà thờ mới nay. Tuy nhiên, với nạn bệnh phong tàn phá toàn Châu Âu vào thế kỷ 14, công trình đã không được hoàn thiện. Facciatone là điểm cao nhất của Siena và tại đây, bạn có thể có cái nhìn tổng quát của Piazza del Campo.
Sau khi đã thăm xong hết những địa danh được coi là biểu tượng của Siena, tôi dành thời gian khám phá những ngõ phố nhỏ và một khía cạnh khác cũng rất đặc trưng của thành phố: lối sống quy hoạch đô thị theo kiểu contrada. Siena thời Trung Cổ được phân chia thành 17 contrada, tương đương với phường. Quảng trường Piazza del Campo nằm giữa trung tâm và tất cả 17 phường này nằm vây quanh. Điểm đặc biệt ở đây là mỗi một contrada có cách tổ chức hành chính như thể một chính phủ thu hẹp với những cơ quan như nhà thờ, viện bảo tàng, nhà văn hoá và hành chính.
Nguồn gốc sinh ra sự phân hoá Siena thành các contrada là do nhu cầu quân sự. Thật vậy, vào những thế kỷ 12-13, Siena đang trong thời kỳ tranh chấp quyền lực gay gắt với người láng giềng Florence. Các contrada được sinh ra như một liên minh quân sự chống lại những đợt tấn công của quân đội Florence. Vì lý do phòng thủ, các con đường cũng như khu phố cần phải được xây dựng bên trong khuôn viên lớp tường thành bao bọc xung quanh. Nhưng vì tổng diện tích chu vi của hệ thống tường này quá bé, các con đường cũng cần phải được xây hẹp lại, đó là lý do vì sao đa phần các nẻo đường ngày nay chỉ rộng chừng 2-3m.
Theo sử sách ghi lại, vào thời trung cổ thì có khoảng 60 đơn vị quân sự nhưng theo dòng thời gian, một số đơn vị biến mất hoặc bị sáp nhập vào các đơn vị khác. Thế nên ngày nay chỉ còn sót lại 17 đơn vị.
Khi Siena chính thức trở thành một lãnh thổ của Florence, nhu cầu phòng thủ không còn nữa. Tuy chức năng tổ chức đơn vị phòng thủ như trước không còn, các contrada vẫn được tổ chức như những chính quyền nhỏ riêng biệt và đã từng xảy ra nhiều vụ tranh chấp phân chia lãnh thổ giữa họ. Phải chờ đến tận thế kỷ 18 thì ranh giới giữa các contrada mới được phân định rạch ròi và giữ nguyên đến ngày nay.
Thông thường, các contrada chung sống rất hoà hữu với nhau, ngoại trừ những dịp duy nhất là lễ hội đua ngựa palio. Những chi tiết về lễ hội này được giải thích tại đây.
Ngày nay, để tôn vinh truyền thống ngàn năm cho con cháu sau này, mỗi contrada đều tự thành lập một viện bảo tàng riêng cho mình và không may mắn là khách du lịch không được phép thăm chúng, chúng chỉ được mở cửa cho chính người công dân sinh ra và lớn lên tại contrada đó. Điều đó có nghĩa là kể cả khi bạn là người Siena chính hiệu nhưng nếu không phải sinh ra tại contrada đó thì cũng không được phép vào trong.
Mỗi một contrada tự chọn cho mình một con vật làm biểu tượng quốc huy cho mình. Đây là những con vật thường được tôn thờ như thần thánh trong đế chế La Mã như: cú mèo, hươu cao cổ, ốc sên, ngựa một sừng, ngỗng, nhím, đại bàng… Những biểu tượng con vật này thường được thể hiện hoặc qua biển đường hoặc trên đèn treo tường nhưng kích cỡ lại khá nhỏ. Thế nên để nhận biết được chúng cũng cần phải quan sát một chút.
Mỗi một contrada đều có một bảng thông báo riêng cho mình, một nơi tập trung tất cả những tin tức liên quan đến khu phố, từ những sự kiện lễ hội đến tin cáo phó của một thành viên contrada. Điều này thì cũng tượng tự bảng thông báo của tổ dân phố tại Việt Nam.
Theo truyền thống, khi một đứa trẻ sinh ra tại Siena thì nghiễm nhiên nó phải được làm lễ rửa tội theo phương thức Thiên Chúa giáo tại một trong 17 nhà thờ thuộc các contrada nói trên. Chuyện một người đàn ông của contrada này lấy vợ của contrada kia không phải là chuyện hiếm. Nhưng để có thể đến được với nhau, cặp vợ chồng này cũng gặp không ít trở ngại từ phía phụ huynh, nó cũng giống nhưcâu chuyện Romeo & Julietta. Trong trường hợp bố mẹ là sự hỗn hợp của 2 contrada khác nhau, địa điểm làm lễ rửa tội của người con sẽ được tự do quyết định từ phía bố mẹ, không nhất thiết cứ phải là tại contrada của người cha. Người dân nơi đây khi được nhận lễ rửa tội vô hình chung đã đặt một lời thề nguyện trung thành suốt đời với contrada của họ và phải ứng xử như một con chiên ngoan đạo của Chúa. Con chiên thì không đánh nhau! Để chứng tỏ lòng trung thành suốt đời với một contrada, một người con sinh ra ở đây được ban tặng một dải khăn với đặc trưng màu sắc và huy hiệu của contrada đó. Sau này, cho dù anh ta không sống ở đây nữa mà đi lập nghiệp nơi khác thì dải khăn đó vẫn theo anh ta, cộng thêm biểu tượng con vật của contrada đó.
Siena là một thành phố nhỏ nên chỉ đến tầm giữa chiều là tôi đã thăm được gần hết và hoàn toàn có thể bắt tàu hoả quay trở lại Florence. Tuy nhiên, vì lý dó lịch trình còn thăm những ngôi làng gần đó nên tôi vẫn quyết định ngủ qua đêm tại thành phố xinh đẹp này. Giá phòng cũng đắt dã man. Tôi buộc phải chọn một hostel cách trung tâm tầm 3km mới có hi vọng tìm được một chỗ ngủ tầm 20usd.
Lịch trình sáng hôm sau tiếp tục là một chuyến phiêu lưu quay ngược thời gian vào thế giới trung cổ với hai ngôi làng rất hay được đưa vào lịch trình tour của các công ty lữ hành Châu Âu: San Gimignano. Các công ty lữ hành do sử dụng xe chuyên dụng của họ nên việc vận chuyển đi lại rất dễ dàng. Còn đối với dân du lịch tự túc như tôi, việc buộc phải phụ thuộc vào thời khoá biểu của các tuyến xe buýt công cộng đã ảnh hưởng khá nhiều đến việc sắp xếp lịch trình của mình. Do phải căn chuẩn thời gian nên tôi không được phép đủng đỉnh khám phá như hôm đi đến Radda in Chianti. Chuyến xe buýt 130 của công ty vận tải Tiemme Spa giúp tôi dễ dàng đến được San Gimignano trong vòng hơn một tiếng đồng hồ và tôi có hẳn một ngày tham quan ngôi làng cổ này. Vậy điều gì khiến tôi bằng mọi giá phải lặn lội đến San Gimignano? Đó là bởi vẻ đẹp đúng như trong những bộ phim chiến tranh thời trung cổ của Hollywood.
Nếu như Siena nổi tiếng với quảng trường Piazza del campo và lễ hội đua ngựa palio thì San Gimignano được biết đến như là thị trấn của những chòi canh thời trung cổ. Người ta thậm chí còn gán cho nó cái tên trìu mến là “Manhatan của Ý” (vì khu phố Manhatan của thành phố New York có rất nhiều toà nhà cao chọc trời và nhìn từ xa thì San Gimignano nhang nhác như vậy).
Nguồn gốc của San Gimignano thì có từ lâu nhưng cái tên của thị trấn được đặt ra phỏng theo tên của một tu sĩ tên là Geminianus. Ông này đã có công lớn trong việc chỉ huy người dân địa phương chống lại những cuộc tấn công của giặc ngoại xâm vào giữa thế kỷ thứ 5 sau công nguyên. Cũng như Siena, San Gimignano trải qua một thời kỳ trung cổ đầy biến động với rất nhiều cuộc chiến tranh với những tiểu bang lân cận. Nếu như thị trấn có tổng cộng 72 tháp canh vào những thế kỷ 13-14 thì ngày nay chỉ còn sót lại 13 toà tháp, trong số đó có đến 7 toà tập trung nằm san sát nhau xung quanh quảng trường Piazza della cisterna, trái tim của thị trấn.
Nguyên nhân San Gimignano sở hữu nhiều toà tháp đến vậy là do trong thời trung cổ có sự ganh đua giữa các gia đình quyền quý sống tại đây. Ông nào cũng muốn xây một toà tháp cao hơn nhà láng giềng để chứng tỏ mình trội hơn, và thế là cuộc leo thang về chiều cao giữa các toà tháp bắt đầu.
Trong số 14 toà tháp còn sót lại, toà tháp Torre Grossa là cao nhất, với hơn 200 bậc thang. Đây cũng là toà tháp tôi chọn để trèo lên đỉnh và có cái nhìn bao quát toàn bộ thị trấn.
Cấu trúc quy hoạch phòng thủ của những thế kỷ 13-14 hầu như vẫn được giữ nguyên vẹn cho đến ngày nay với tổng chiều dài tường thành là 2km. Bên trong tường thành là những ngôi nhà xây san sát nhau và những giếng nước phụ vụ nhu cầu vệ sinh ăn uống hàng ngày. Nếu như các bạn xem những bộ phim dã sử của Hollywood, có thể thấy những cuộc tấn công dàn trận hoành tráng với những chiếc máy bắn đá khổng lồ. Những cuộc tấn công quy mô đến vài ngàn người như vậy không phải lúc nào cũng xảy ra ở mọi nơi.
Trên thực tế, có rất ít những cuộc tấn công như vậy xảy ra tại những thành trì nhỏ như San Gimignano. Vì lẽ đó, những cỗ máy phá huỷ tầm cỡ như máy bắn đá hầu như không bao giờ có đất dụng võ ở vùng Toscana này. Thế nên những cuộc tấn công thành trì hầu như vẫn phải dùng đến phương pháp “lấy thịt đè người”. Đa phần, các đội quân tấn công đều phải chờ cho đến khi nào nguồn lương thực bên trong thành cạn kiệt thì dân chúng bên trong tự khắc phải đầu hàng. Đó là phương pháp khá phổ biến.
Vai trò của rất nhiều giếng nước tại San Gimignano chỉ đạt ở mức duy trì nguồn nước uống một cách lâu nhất có thể, và cố thủ trong thời gian chờ đợi một sự tiếp ứng kịp thời của các thành trì liên minh từ vùng khác tới. Còn nếu không thì việc đầu hàng là không thể tránh khỏi.
Đi qua những nẻo đường nhỏ, San Gimignano làm tôi liên tưởng đến bộ phim “the last templar” do Nicolas Cage đóng. Số phận người dân của thị trấn này thời trung cổ có vẻ gì đó rất giống với kịch bản trong bộ phim này. Chúng ta hãy quay lại vào những năm 1348-1349, thời kỳ mà cả Châu Âu phải điêu đứng vì làn sóng bệnh hủi lan đi khắp nơi. 1/3 dân số Châu Âu bị chết vì bệnh này còn bản thân San Gimignano mất đến hơn 80% dân số và trở thành một thị trấn ma.
Bộ phim "the last templar" cũng nói về câu chuyện một hiệp sĩ trở về Ý sau những cuộc thập tự chinh đẫm máu tại Trung Đông. Nhưng khi quay trở lại ngôi làng quê hương thì sự yên bình trước kia đã không còn nữa mà thay vào đó là những thế lực ma quỷ đang ám ảnh lên cuộc sống người dân nơi đây.
Tôi có thể tưởng tượng San Gimignano có một khung cảnh rất giống với bối cảnh quay phim này khi mà những nẻo đường của những năm 1349 heo hút, chất đầy xác chết bốc mùi phân huỷ, và những nhóm người còn sống sót thì thu mình lại trong nhà thờ cùng nhau cầu nguyện với mục sư.
À, cũng phải nói thêm rằng bệnh hủi ở thời kỳ trung cổ không được coi là một bệnh tự nhiên mà là do thượng đến reo rắc để trừng phạt loài người. Nó hiện lên như một thế lực ma quỷ đang ngày ngày cướp đi mạng sống của người dân vô tội. Thế lực ma quỷ trong bộ phim “the last templar” chỉ là một phép ẩn dụ của căn bệnh hủi này.
Bữa trưa của tôi tại đây rất đơn giản, vẫn là món tủ pizza thôi. Tuy nhiên, tôi cũng không ngần ngại bỏ ra vài đồng để thưởng thức món rượu vang trắng Vernaccia di San Gimignano, rất nổi tiếng trong số dòng rượu vang của Ý. Loại rượu này có thâm niên từ thế kỷ 12.
San Gimignano là một trong những điểm hút khách nhiều nhất vùng Toscana nên có rất nhiều khách du lịch đến đây. Ước tính hàng năm có đến 3 triệu lượt khách, chủ yếu là các khách đoàn với những chiếc xe 50 chỗ đậu kín ngoài lớp tường thành. Vì thế, rất khó có thể tìm được một con đường nào mà không có khách du lịch lảng vảng quanh đó. Sau hơn 4 tiếng đồng hồ loay hoay trong khu thành cổ, tôi đi men theo những nẻo đường làng xung quanh để có được cái nhìn San Gimignano từ xa, và quả thật, nó trông giống như khu phố Manhatan của New York.
.jpg)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét